Thỏa thuận hạt nhân Mỹ Nga: Tổng thống Trump phát tín hiệu không gia hạn

Thỏa thuận hạt nhân Mỹ Nga đối mặt nguy cơ chấm dứt khi Tổng thống Donald Trump ám chỉ để hiệp ước New START tự hết hiệu lực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã phát đi tín hiệu cho thấy Washington có thể không tiếp tục duy trì hiệp ước kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng còn hiệu lực với Nga, New START, khi văn kiện này sắp hết hạn vào đầu tháng 2 tới.

Trong cuộc phỏng vấn với New York Times ngày 7/1, được công bố ngày 8/1, ông Trump cho rằng nếu hiệp ước hết hạn thì “cứ để nó hết hạn”, đồng thời nhấn mạnh Mỹ có thể đạt được một thỏa thuận mới “tốt hơn”. Phát biểu này được đánh giá là động thái làm gia tăng lo ngại về tương lai của cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân giữa hai cường quốc quân sự hàng đầu thế giới.

Nga đề xuất duy trì thỏa thuận hạt nhân Mỹ Nga

Trước đó, vào tháng 9 năm ngoái, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đề xuất Mỹ và Nga tự nguyện tiếp tục tuân thủ các giới hạn đối với vũ khí hạt nhân chiến lược đang triển khai, đúng theo các điều khoản của hiệp ước New START. Theo Moscow, động thái này nhằm ngăn chặn nguy cơ chạy đua vũ trang và tránh kịch bản leo thang căng thẳng ngoài tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, tuyên bố mới nhất của Tổng thống Trump cho thấy Washington chưa sẵn sàng chấp nhận đề xuất từ phía Nga. Điều này làm dấy lên khả năng New START sẽ chính thức chấm dứt hiệu lực vào ngày 5/2, đúng theo thời hạn đã được ấn định.

Hiệp ước New START được Mỹ và Nga ký kết vào tháng 4/2010, đặt ra giới hạn số đầu đạn hạt nhân chiến lược mà mỗi bên được phép triển khai ở mức tối đa 1.550, cùng với số phương tiện mang phóng như tên lửa, máy bay ném bom và tàu ngầm là 700. Đây là trụ cột quan trọng của cấu trúc an ninh chiến lược toàn cầu trong hơn một thập kỷ qua.

Mỹ muốn mở rộng thỏa thuận hạt nhân Mỹ Nga với Trung Quốc

Theo New York Times, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai. Ông lập luận rằng Mỹ hiện sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, Nga đứng thứ hai, còn Trung Quốc xếp thứ ba nhưng đang tăng cường năng lực nhanh chóng.

Ông Trump cho rằng dù Trung Quốc hiện vẫn “ở khá xa phía sau”, nhưng nước này có thể bắt kịp Mỹ và Nga trong vòng 5 năm tới. Do đó, theo quan điểm của ông, một thỏa thuận mới sẽ không hiệu quả nếu thiếu sự tham gia của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, Trung Quốc từng nhiều lần bác bỏ đề xuất này. Tháng 8 năm ngoái, Bắc Kinh tuyên bố việc yêu cầu Trung Quốc tham gia đàm phán giải trừ vũ khí hạt nhân cùng Mỹ và Nga là “vô lý và phi thực tế”. Trung Quốc khẳng định theo đuổi chính sách không sử dụng vũ khí hạt nhân trước và duy trì chiến lược hạt nhân mang tính tự vệ.

Nguy cơ khoảng trống kiểm soát vũ khí toàn cầu

New START chỉ cho phép gia hạn một lần duy nhất. Hiệp ước đã được Tổng thống Nga Vladimir Putin và cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden nhất trí gia hạn thêm 5 năm vào năm 2021, đồng nghĩa với việc không còn cơ chế pháp lý nào để tiếp tục kéo dài sau thời điểm tháng 2 tới.

Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, ông Trump từng rút Mỹ khỏi Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) ký năm 1987 và Hiệp ước Bầu trời Mở năm 1992. Nga sau đó cũng rút khỏi các hiệp ước này, đồng thời cáo buộc Mỹ làm suy yếu hệ thống kiểm soát vũ khí toàn cầu.

Nếu New START chấm dứt hiệu lực, Mỹ và Nga sẽ không còn bất kỳ hiệp ước ràng buộc pháp lý nào về kiểm soát vũ khí hạt nhân. Các chuyên gia cảnh báo điều này có thể tạo ra khoảng trống nguy hiểm, làm gia tăng rủi ro mất ổn định chiến lược và chạy đua vũ trang trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu ngày càng căng thẳng.

Theo: Dân Trí