Canh bạc đánh thuế bao cao su được Trung Quốc triển khai nhằm khuyến sinh, nhưng vấp phải hoài nghi khi nguyên nhân sụt giảm dân số nằm ở gánh nặng kinh tế.
Giữa bối cảnh tỷ lệ kết hôn và sinh con chạm mức thấp kỷ lục, Trung Quốc đang thực hiện một bước đi gây tranh cãi khi đưa các mặt hàng tránh thai, trong đó có bao cao su, vào diện chịu thuế VAT 13% từ ngày 1/1. Chính sách này được xem là dấu mốc mới trong quá trình chuyển hướng từ kiểm soát sinh sản sang khuyến khích sinh con, song hiệu quả thực tế vẫn là dấu hỏi lớn.
Canh bạc đánh thuế bao cao su và phản ứng của giới trẻ
Với nhiều người trẻ Trung Quốc, việc đánh thuế bao cao su không chạm đến căn nguyên của cuộc khủng hoảng nhân khẩu học. Jessica, một phụ nữ ngoài 30 tuổi, cho rằng áp lực việc làm, giá nhà và chi phí sinh hoạt mới là những yếu tố khiến giới trẻ ngần ngại lập gia đình. Theo cô, việc tăng giá sản phẩm tránh thai không thể thay đổi quyết định sinh con khi niềm tin vào tương lai kinh tế ngày càng suy giảm.
Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi Xu Wangqing, 33 tuổi, người cho rằng bao cao su không chỉ phục vụ kế hoạch hóa gia đình mà còn đóng vai trò bảo vệ sức khỏe sinh sản. “Ai cần thì vẫn phải mua, còn việc tăng thuế không khiến người ta sinh thêm con”, cô nhận định.
Những phản ứng này cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa cách tiếp cận chính sách và thực tế đời sống của thế hệ trẻ Trung Quốc.
Canh bạc đánh thuế bao cao su trong bối cảnh dân số sụt giảm
Sự quyết liệt của chính phủ Trung Quốc xuất phát từ những con số thống kê đáng lo ngại. Dân số nước này đã giảm liên tiếp ba năm, đánh dấu bước ngoặt lịch sử sau nhiều thập kỷ tăng trưởng. Liên Hợp Quốc dự báo, nếu xu hướng này tiếp diễn, dân số Trung Quốc có thể giảm hơn một nửa vào cuối thế kỷ.
Trước nguy cơ thiếu hụt lao động và già hóa nhanh chóng, Bắc Kinh đã tung ra hàng loạt chính sách khuyến sinh như trợ cấp tiền mặt, nới lỏng điều kiện hộ khẩu, hỗ trợ nhà ở. Việc đánh thuế bao cao su được xem là một mắt xích trong chuỗi giải pháp đó, dù mang tính biểu tượng nhiều hơn tác động thực chất.
Gánh nặng chi phí mới là rào cản lớn nhất
Các nghiên cứu chỉ ra rằng rào cản lớn nhất đối với quyết định sinh con tại Trung Quốc nằm ở chi phí nuôi dạy con quá cao. Theo Viện Nghiên cứu Dân số YuWa, chi phí trung bình để nuôi một đứa trẻ từ khi sinh ra đến 18 tuổi tại Trung Quốc cao gấp 6,3 lần GDP bình quân đầu người.
Tỷ lệ này vượt xa nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Đức hay Pháp, và thậm chí cao hơn cả Nhật Bản – quốc gia đang đối mặt với khủng hoảng già hóa nghiêm trọng. Đặc biệt, tại các đô thị lớn như Thượng Hải hay Thâm Quyến, chi phí giáo dục ngoài giờ, luyện thi và bảo hiểm y tế tư nhân khiến việc nuôi con trở thành một gánh nặng tài chính kéo dài.
Ngoài chi phí trực tiếp, phụ nữ Trung Quốc còn phải đối mặt với “chi phí cơ hội” lớn. Việc sinh con thường kéo theo nguy cơ chững lại hoặc gián đoạn sự nghiệp trong môi trường lao động cạnh tranh và thiếu cơ chế bảo vệ hiệu quả.
Các chuyên gia nhận định mức thuế 13% với bao cao su là quá nhỏ để tạo ra thay đổi trong bối cảnh thị trường lao động khốc liệt và cấu trúc dân số đã biến dạng sau nhiều thập kỷ áp dụng chính sách một con. Theo giáo sư Yao Yang, đà sụt giảm dân số của Trung Quốc hiện nay gần như không thể đảo ngược, bởi các điều chỉnh chính sách đã đến quá muộn.
Theo: VnExpress
