Hiệp ước hạt nhân New START đang đứng trước bước ngoặt lớn khi Nga liên tục hối thúc Mỹ phản hồi đề xuất gia hạn, trong lúc Washington phát tín hiệu không mặn mà với thỏa thuận hiện tại.
Hiệp ước hạt nhân New START: Nga chờ tín hiệu từ Mỹ
Điện Kremlin cho biết Nga vẫn đang chờ phản hồi chính thức từ phía Mỹ liên quan đến đề xuất của Tổng thống Vladimir Putin về việc gia hạn Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START). Đây hiện là thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân duy nhất còn hiệu lực giữa hai cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới.
Phát biểu ngày 15/1, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh Moskva coi việc gia hạn hiệp ước là vấn đề “cực kỳ quan trọng”, không chỉ đối với Nga mà còn với ổn định chiến lược toàn cầu. Theo ông, sáng kiến của Tổng thống Putin vẫn đang để ngỏ và Nga mong muốn nhận được phản hồi mang tính xây dựng từ Washington.
New START được ký kết năm 2010, chính thức có hiệu lực từ năm 2011 và từng được hai bên thống nhất gia hạn thêm 5 năm vào năm 2021. Theo kế hoạch hiện tại, hiệp ước sẽ hết hạn vào ngày 5/2 tới. Nếu không được gia hạn hoặc thay thế, cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân song phương giữa Nga và Mỹ sẽ rơi vào khoảng trống pháp lý nguy hiểm.
Hiệp ước hạt nhân New START và đề xuất gia hạn một năm của ông Putin
Hồi tháng 9/2025, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố Nga sẵn sàng gia hạn New START thêm một năm. Mục tiêu của đề xuất này là tạo thêm thời gian cho hai bên đàm phán một hiệp ước mới, toàn diện hơn về kiểm soát vũ khí hạt nhân trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế ngày càng phức tạp.
Tuy nhiên, phía Mỹ lại phát đi tín hiệu trái chiều. Tổng thống Donald Trump cho rằng Washington không nhất thiết phải gia hạn thỏa thuận hiện tại. Phát biểu ngày 7/1, ông Trump tuyên bố nếu New START hết hạn thì “cứ để nó hết hạn”, đồng thời khẳng định Mỹ có thể đạt được một thỏa thuận “tốt hơn” trong tương lai.
Bình luận về quan điểm này, ông Peskov cho rằng việc xây dựng một hiệp ước mới có lợi cho tất cả các bên là điều cần thiết, nhưng cũng là quá trình rất phức tạp và đòi hỏi nhiều thời gian. Theo Moskva, việc để New START hết hiệu lực mà chưa có thỏa thuận thay thế sẽ làm gia tăng rủi ro chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh lòng tin giữa các cường quốc đang suy giảm.
Tương lai hiệp ước hạt nhân New START và ổn định chiến lược toàn cầu
Nga cũng tái khẳng định quan điểm rằng mọi cuộc thảo luận về ổn định chiến lược và an ninh hạt nhân trong tương lai không thể chỉ giới hạn giữa Moskva và Washington. Điện Kremlin cho rằng kho vũ khí hạt nhân của Anh và Pháp cần được đưa vào bàn đàm phán để phản ánh đầy đủ thực tế cân bằng sức mạnh toàn cầu.
Trong khi đó, Nhà Trắng hiện vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức trước các phát biểu mới nhất từ phía Nga. Sự im lặng này làm dấy lên lo ngại rằng tiến trình đối thoại về kiểm soát vũ khí hạt nhân có thể tiếp tục rơi vào bế tắc.
Theo quy định của New START, mỗi bên chỉ được triển khai tối đa 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và oanh tạc cơ có khả năng mang vũ khí hạt nhân. Tổng số đầu đạn hạt nhân triển khai trên các phương tiện này cũng bị giới hạn ở mức 1.550.
Nếu hiệp ước không được gia hạn hoặc thay thế bằng một thỏa thuận mới, cả Nga và Mỹ đều có thể vượt qua các giới hạn này. Giới chuyên gia cảnh báo điều đó có thể kích hoạt một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân mới, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và ổn định toàn cầu trong nhiều năm tới.
heo: VnExpress
