Mười hành vi bị xác định là trốn thuế theo quy định pháp luật mới

Quy định mới về quản lý thuế chính thức liệt kê các hành vi trốn thuế mà doanh nghiệp lẫn cá nhân cần đặc biệt lưu tâm kể từ giữa năm 2026.

Trốn thuế và những sai phạm về sổ sách kế toán

Theo Luật Quản lý thuế số 108/2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, các cơ quan chức năng đã làm rõ danh mục các vi phạm nghiêm trọng. Một trong những lỗi phổ biến nhất là việc người nộp thuế không nộp hồ sơ đăng ký hoặc chậm nộp hồ sơ khai thuế quá 90 ngày, dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách. Đây là hồi chuông cảnh báo cho các cá nhân và tổ chức trong việc duy trì kỷ luật kê khai đúng thời hạn quy định.

Bên cạnh đó, hành vi không ghi chép hoặc phản ánh không đầy đủ các khoản doanh thu trên sổ kế toán cũng bị liệt vào danh sách vi phạm. Việc cố tình bỏ ngoài sổ sách các giao dịch phát sinh nhằm giảm bớt số thuế phải nộp không còn là kẽ hở an toàn. Quy định mới yêu cầu mọi biến động về dòng tiền và doanh số phải được cập nhật minh bạch, trung thực để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.

Cuối cùng, việc không lập hóa đơn khi bán hàng hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn thực tế cũng là hành vi vi phạm pháp luật. Các chuyên gia lưu ý rằng việc thỏa thuận ngầm để hạ thấp giá trị giao dịch nhằm giảm thuế thu nhập và thuế giá trị gia tăng sẽ bị kiểm soát chặt chẽ. Người nộp thuế cần chủ động rà soát lại quy trình bán hàng và phát hành chứng từ để đảm bảo sự khớp dịch giữa thực tế và hồ sơ.

Trốn thuế phát sinh từ việc gian lận hóa đơn

Việc sử dụng hóa đơn và chứng từ không hợp pháp để giảm bớt nghĩa vụ tài chính với nhà nước là một hành vi vi phạm nghiêm trọng. Các doanh nghiệp thường gặp rủi ro khi mua bán hóa đơn “khống” hoặc sử dụng chứng từ của các đơn vị không còn hoạt động. Quy định mới nhấn mạnh rằng mọi chứng từ không phản ánh đúng bản chất của giao dịch kinh tế đều bị coi là công cụ để thực hiện hành vi gian lận

Một khía cạnh khác cần lưu ý là tình trạng sử dụng hàng hóa thuộc diện miễn thuế hoặc không chịu thuế sai mục đích ban đầu. Nếu một tổ chức được hưởng ưu đãi thuế cho mục đích sản xuất nhất định nhưng lại chuyển hướng sử dụng sang mục đích khác mà không khai báo, họ sẽ bị truy cứu trách nhiệm. Điều này đòi hỏi các đơn vị thụ hưởng chính sách ưu đãi phải có hệ thống quản lý kho bãi và sử dụng nguồn lực cực kỳ chính xác.

Ngoài ra, hành vi vẫn tiếp tục hoạt động kinh doanh trong thời gian thông báo tạm ngừng nhưng không báo cáo cơ quan chức năng cũng bị xem là sai phạm. Nhiều đơn vị lợi dụng kẽ hở “tạm nghỉ” để giao dịch ngầm nhằm né tránh các khoản thuế phát sinh. Tuy nhiên, với hệ thống giám sát hiện đại, việc duy trì dòng tiền trong thời gian đình chỉ hoạt động sẽ dễ dàng bị phát hiện và xử lý nghiêm theo khung pháp lý mới.

Kiểm soát rủi ro trong hoạt động xuất nhập khẩu

Lĩnh vực xuất nhập khẩu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế do tính chất phức tạp của các loại hàng hóa và mã thuế. Hành vi khai sai các thông tin về mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu mà không tự ý khắc phục sau khi hàng đã thông quan là một lỗi điển hình. Người nộp thuế có trách nhiệm tự kiểm tra và điều chỉnh các sai sót về số lượng, chủng loại hoặc đơn giá ngay khi phát hiện để chứng minh tính trung thực.

Nghiêm trọng hơn, các hành vi cố ý không kê khai hoặc khai sai các khoản thuế liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu sẽ bị xử lý mạnh tay. Việc cấu kết với các bên liên quan để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích gian lận số thuế phải nộp không chỉ là vi phạm hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Những hành động này gây lũng đoạn thị trường và tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh quốc tế.

Để hạn chế rủi ro, người dân và doanh nghiệp được khuyến nghị phải tuân thủ đúng, đủ và kịp thời các nghĩa vụ thuế theo quy định. Trong trường hợp có vướng mắc về cách hiểu các điều khoản mới trong Luật Quản lý thuế 2025, việc chủ động liên hệ với bộ phận hỗ trợ là vô cùng cần thiết. Sự minh bạch trong hồ sơ và tinh thần tự giác tuân thủ sẽ là lá chắn tốt nhất trước các đợt thanh tra, kiểm tra của ngành thuế.

Theo: VietNamnet