Ngôi chùa 370 năm thờ ngựa Xích Thố ở Hội An

Ngôi chùa 370 năm thờ ngựa Xích Thố giữa phố cổ Hội An, là nơi thờ Quan Công và chiến mã trung thành suốt hơn ba thế kỷ.

6h sáng trên đường Trần Phú, phố cổ còn thưa người qua lại. Cánh cửa gỗ của Chùa Ông – Quan Công Miếu mở ra trong tiếng bản lề cọt kẹt, phá tan không gian tĩnh lặng. Công việc đầu ngày bắt đầu bằng việc quét dọn, lau chùi và thắp hương cho Quan Công và đôi ngựa gỗ đặt trước chính điện.

Người đảm nhận việc hương khói là ông Nguyễn Tiến, 60 tuổi, hiện quản lý di tích tại số 24 Trần Phú, đối diện chợ Hội An, sát khu phố đi bộ. Sau hai năm chuyển từ Chùa Cầu về đây, ông cho biết mình đã quen thuộc từng viên gạch, từng mái ngói cũ. Theo ông, nhiều người biết đến Chùa Ông, nhưng không phải ai cũng biết nơi đây thờ cả chiến mã Xích Thố.

Dấu ấn thương cảng

Chùa được cộng đồng người Hoa dựng năm 1653, khi Hội An còn là thương cảng quốc tế sầm uất. Công trình được xây để thờ Quan Công (Quan Thánh Đế Quân, Quan Vân Trường) – nhân vật được xem là biểu tượng của Trung, Tín, Tiết, Nghĩa.

Theo lời ông Tiến, trong quá khứ, thương nhân người Hoa thường thắp hương trước mỗi chuyến buôn. Họ coi Quan Công như người chứng giám cho lời hứa làm ăn, nhắc nhở giữ chữ tín nơi thương trường.

Bước vào chính điện, tượng Quan Công ngồi uy nghi, hai bên là Quan Bình và Châu Xương. Phía trước là hai pho tượng ngựa gỗ nguyên khối, mỗi con dài gần 1,7 m, cao hơn 2,4 m. Một con màu trắng – Bạch Mã; con còn lại đỏ sẫm – Xích Thố. Từng chi tiết bờm, dây cương, bắp chân được chạm khắc công phu.

Theo tích xưa được lưu truyền, Quan Công ban đầu cưỡi Bạch Mã. Sau này, Tào Tháo tặng Xích Thố nhằm chiêu dụ, song ông vẫn trở về với Lưu Bị. Khi Quan Công qua đời, Xích Thố được kể là nhịn ăn mà chết theo chủ. Câu chuyện này lý giải vì sao người đời sau thờ cả ngựa như biểu tượng của lòng trung thành.

Ngôi chùa 370 năm thờ ngựa Xích Thố qua biến động

Ông Tiến cho biết điều khiến ông trân trọng là di tích vẫn gần như nguyên vẹn sau gần bốn thế kỷ, dù trải qua chiến tranh và thiên tai. Đợt mưa lũ cuối tháng 10 năm ngoái, nước dâng gần 40 cm vào chính điện, nhưng các pho tượng vẫn đứng vững. Sau khi nước rút, việc lau dọn được tiến hành và chùa sớm mở cửa trở lại.

Di tích đã sáu lần trùng tu và được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa quốc gia năm 1991. Ngoài đôi ngựa, nơi đây còn lưu giữ nhiều bia đá, hoành phi, câu đối và thơ cổ, trong đó có bút tích của Nguyễn Nghiễm khi đến Hội An năm 1775.

Kiến trúc chùa theo dạng chữ “Quốc” (国), mái ngói âm dương, rồng nghê gắn mảnh sứ, mang đậm phong cách người Hoa xưa.

Tín ngưỡng và thực hành xin lộc đầu năm

Ngày thường, chùa đón khoảng 80–90 lượt khách; mùa hè có thể lên đến 150 lượt. Đông nhất là dịp Tết và ngày 16 tháng Giêng – vía Quan Công – khi nhiều thương nhân tới cầu mong năm mới thuận lợi.

Theo ông Tiến, người dân địa phương không chui qua bụng ngựa để cầu may. Họ chạm tay vào cổ, thân hoặc chân tượng, rồi vuốt lên vai mình, tin rằng đó là cách “lấy vía khỏe, vía may”.

Chị Mây, 38 tuổi, trú tại Đà Nẵng, cho biết trước đây thường ghé Chùa Cầu khi tham quan phố cổ. Dịp Tết Bính Ngọ năm nay, lần đầu chị vào Chùa Ông vì tò mò về linh vật ngựa. Sau khi nghe kể về tích Xích Thố, chị cho rằng việc “xin lộc” không đơn thuần là cầu may, mà là lời nhắc sống giữ chữ tín trong làm ăn và ứng xử.

Tết Bính Ngọ 2026, hình ảnh ngựa xuất hiện khắp phố phường Hội An. Giữa dòng người du xuân, nhiều du khách ghé Chùa Ông để tận mắt nhìn thấy tượng Xích Thố 370 năm tuổi. Dưới mái ngói rêu phong, nhịp sinh hoạt hằng ngày vẫn tiếp diễn, với nén hương được thắp lên như cách duy trì một truyền thống đã tồn tại hơn ba thế kỷ.

Theo: VnExpress