Xuất khẩu rau quả Việt Nam sang EU: Kỷ lục và thách thức bền vững

Xuất khẩu rau quả Việt sang EU tăng trưởng gấp ba lần, nhưng rào cản kỹ thuật và cạnh tranh đang đặt ra nhiều bài toán nan giải.

Bước tiến mới trong xuất khẩu rau quả sang châu Âu

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc khi kim ngạch bán nông sản sang EU đạt mức 477 triệu USD, tăng gấp ba lần so với thời điểm năm 2021. Đây là kết quả của một hành trình dài thay đổi tư duy sản xuất từ lượng sang chất của các doanh nghiệp Việt Nam. Thị trường EU với các quốc gia thành viên đang mở rộng vòng tay đón nhận trái cây Việt nhờ các ưu đãi từ thương mại.

Tốc độ tăng trưởng kép 43% mỗi năm cho thấy thị trường này không chỉ là giải pháp tạm thời mà là một chiến lược dài hạn. Sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm từ những loại quả phổ thông sang những mặt hàng đặc thù có giá trị cao đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Người tiêu dùng tại châu Âu bắt đầu quen thuộc hơn với hương vị của chanh leo, xoài và các loại dừa chế biến từ Việt Nam.

Tuy nhiên, sự tăng trưởng này cũng đi kèm với những áp lực không nhỏ về việc duy trì ổn định sản lượng và chất lượng. EU thường xuyên thay đổi các quy định về mức dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, đòi hỏi người nông dân phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác. Một lô hàng bị cảnh báo có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả một ngành hàng, khiến các nỗ lực trong nhiều năm có nguy cơ bị đổ bể.

Cơ cấu xuất khẩu rau quả và sự lên ngôi của đồ chế biến

Một điểm đáng lưu ý là sự thay đổi mạnh mẽ trong danh mục các sản phẩm xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Trong khi thanh long gần như giậm chân tại chỗ về giá trị, thì hạt dẻ cười lại vụt sáng thành ngôi sao mới với kim ngạch tăng hơn 15 lần. Điều này phản ánh xu hướng tiêu dùng chuyển sang các loại hạt và quả có lợi cho sức khỏe tại các quốc gia phát triển.

Nhóm hàng chế biến sâu hiện chiếm tới hai phần ba tổng kim ngạch sang các thị trường khó tính như EU hay Nhật Bản. Việc tập trung vào hàng đông lạnh và đóng hộp không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro hư hỏng mà còn tăng giá trị gia tăng. Đây là hướng đi thông minh giúp giảm bớt sự bấp bênh của giá cả nông sản tươi trên thị trường quốc tế.

Các loại dừa tươi và dừa chế biến cũng đang chiếm lĩnh thị phần đáng kể với mức tăng trưởng ấn tượng từ 164% đến 249%. Sự đa dạng hóa mặt hàng giúp ngành rau quả giảm bớt sự phụ thuộc vào một vài sản phẩm truyền thống. Các doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ để sản phẩm đáp ứng được thị hiếu khắt khe của khách hàng châu Âu.

Duy trì đà tăng trưởng bền vững trong tương lai

Dù những con số hiện tại rất khả quan, nhưng các chuyên gia cảnh báo về sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ trong khu vực. EU là thị trường đòi hỏi không chỉ chất lượng sản phẩm mà còn cả các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Việc xây dựng một thương hiệu bền vững gắn liền với trách nhiệm là yếu tố then chốt để nông sản Việt đứng vững.

Ông Đặng Phúc Nguyên nhận định rằng việc nâng cao tỷ lệ chế biến sâu là giải pháp tối ưu để vượt qua hàng rào kỹ thuật. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn vào máy móc và quy trình sản xuất đạt chuẩn quốc tế. Ngành nông nghiệp cần có những hỗ trợ thiết thực hơn về kỹ thuật để doanh nghiệp tự tin mở rộng sản xuất tại các địa phương.

Cuối cùng, việc đầu tư vào vùng nguyên liệu đạt chuẩn là nền tảng không thể thay thế cho sự phát triển lâu dài. Chỉ khi kiểm soát tốt từ khâu giống, canh tác đến thu hoạch, chúng ta mới có thể đảm bảo hàng hóa luôn đáp ứng tiêu chuẩn. Sự kết hợp giữa công nghệ, tư duy thị trường và canh tác bền vững sẽ là bệ phóng cho rau quả Việt Nam tại châu Âu.

Theo: VnExpress