Thay đổi chế độ tại Iran trở thành tâm điểm chú ý khi Israel nhắm vào các lãnh đạo cấp cao, làm dấy lên câu hỏi về khả năng sụp đổ của Tehran.
Lời kêu gọi thay đổi chế độ tại Iran của ông Netanyahu
Sau khi tiến hành cuộc không kích vào Tehran, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã gửi một thông điệp trực tiếp tới người dân Iran về việc thay đổi chính quyền. Ông khẳng định rằng sự phối hợp quân sự giữa Mỹ và Israel sẽ mở ra cơ hội để người dân Iran giành lại quyền tự quyết. Theo ông, đã đến lúc quốc gia này cần loại bỏ sự cai trị bạo ngược để xây dựng một tương lai tự do.
Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang tột độ sau 12 ngày giao tranh ác liệt giữa các bên. Israel tuyên bố rằng họ nhắm mục tiêu vào bộ máy chiến tranh của Iran nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và khu vực. Tuy nhiên, việc thay đổi một hệ thống chính trị lâu đời tại Tehran được giới chuyên gia đánh giá là một thách thức cực kỳ phức tạp.
Mặc dù Israel nhấn mạnh trọng tâm là các mục tiêu quân sự, nhưng các nguồn tin thực địa cho thấy các cuộc tấn công đã nhắm vào lãnh đạo cấp cao. Những nhân vật chủ chốt trong chính quyền và quân đội Iran được xem là mục tiêu hợp pháp nếu họ điều hành các hoạt động bạo lực. Điều này cho thấy mục tiêu xa hơn của chiến dịch có thể là làm tê liệt toàn bộ hệ thống lãnh đạo Tehran.
Thách thức hạt nhân và rủi ro thay đổi chế độ tại Iran
Một trong những vấn đề gây lo ngại nhất hiện nay là số phận của kho nguyên liệu hạt nhân khổng lồ mà Iran đang sở hữu. Báo cáo cho thấy khoảng 400kg nguyên liệu đã được làm giàu tới 60% hiện đang bị mất dấu sau các đợt tấn công quân sự. Sự sụp đổ của chính quyền đương nhiệm có thể dẫn đến việc vũ khí hạt nhân rơi vào tay các nhóm vũ trang không xác định.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu không có một cơ chế kiểm soát ổn định, Iran có thể trở thành một quốc gia vụn vỡ. Mạng lưới vũ trang ủy nhiệm dày đặc của Tehran tại Trung Đông có thể tự hoạt động như những thế lực cát cứ đầy nguy hiểm. Thay vì một Iran tự do như mong đợi, khu vực có thể phải đối mặt với một cơn ác mộng an ninh kéo dài.
Bài học từ lịch sử tại các quốc gia như Iraq và Afghanistan cho thấy thay đổi chính quyền thường không đi đôi với sự ổn định. Việc Mỹ đổ hàng ngàn tỷ USD nhưng vẫn chứng kiến sự sụp đổ nhanh chóng của chính quyền thân hữu là một lời cảnh báo đanh thép. Sự sụp đổ của Iran có thể sinh ra những kết cục cực đoan hơn, đe dọa trực tiếp đến an ninh toàn cầu.
Tác động kinh tế và sự bảo trợ từ các siêu cường
Iran không đứng đơn độc trong cuộc đối đầu này khi có sự hậu thuẫn kinh tế và quân sự mạnh mẽ từ Trung Quốc và Nga. Trung Quốc hiện là khách hàng tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất của Iran, cung cấp nguồn tài chính khổng lồ giúp Tehran duy trì hoạt động. Sự phụ thuộc kinh tế này khiến Bắc Kinh có lý do chính đáng để ngăn cản bất kỳ sự sụp đổ chính trị nào tại đây.
Mối quan hệ đối tác quốc phòng giữa Nga và Iran cũng đang ở giai đoạn nồng ấm nhất với các hợp đồng trao đổi vũ khí hiện đại. Việc Tehran dự kiến mua tiêm kích Su-35 từ Nga là minh chứng cho sự hỗ trợ quân sự bền chặt giữa hai quốc gia. Đối với Nga, Iran là một đồng minh không thể thiếu để duy trì tầm ảnh hưởng chiến lược tại khu vực Trung Đông đầy biến động.
Những yếu tố này cho thấy cuộc chiến tại Iran không chỉ là vấn đề nội bộ hay khu vực mà còn mang tính toàn cầu. Sự tác động của nó đến giá năng lượng và cấu trúc an ninh thế giới sẽ còn kéo dài trong nhiều năm tới. Các cường quốc trong khối CRINK sẽ khó lòng để yên cho Iran sụp đổ, khiến kịch bản thay đổi chính trị càng trở nên khó lường.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
