Giáo sư Ngô Vĩnh Long là người Việt đầu tiên trúng tuyển Harvard năm 1964, ông dành trọn sự nghiệp để nghiên cứu, giảng dạy về lịch sử Đông Á và Việt Nam.
Hành trình từ xóm nghèo đến học bổng toàn phần tại Harvard
Giáo sư Ngô Vĩnh Long sinh ngày 10/4/1944 tại tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình có cha là người Bắc Ninh và mẹ quê ở Huế. Gia đình ông chuyển vào Nam sinh sống từ sớm, bốn anh em ông lớn lên trong một căn nhà nhỏ tại xóm nghèo Bàn Cờ, Sài Gòn. Dù hoàn cảnh kinh tế khó khăn, cha ông luôn chú trọng việc khuyến khích con cái học ngoại ngữ và đọc sách để mở mang kiến thức từ sớm.
Khi mới 6 tuổi, ông đã cùng cha đi bộ quãng đường khoảng 160km từ quê lên Sài Gòn với mục đích mua một cuốn tiểu thuyết tiếng Anh của Charles Dickens. Sau đó, hai cha con dành một năm để học thuộc từng câu trong cuốn “Great Expectations”, tạo nền tảng ngoại ngữ vững chắc cho ông. Trải nghiệm này được ghi nhận là yếu tố quan trọng hình thành tư duy học thuật và khả năng ngôn ngữ của ông sau này.
Sau khi tốt nghiệp tú tài với kết quả xuất sắc, vào năm 1964, ông nhận được học bổng toàn phần từ Harvard College. Đây là trường hợp người Việt Nam đầu tiên trúng tuyển và theo học hệ cử nhân tại Đại học Harvard, một trong những cơ sở giáo dục hàng đầu thế giới. Trong thời gian học tập tại Mỹ, bên cạnh việc nghiên cứu, ông còn tham gia các phong trào xã hội phản đối chiến tranh.
Giáo sư Ngô Vĩnh Long: Những đóng góp không mệt mỏi cho tri thức Việt
Sau khi nhận bằng Tiến sĩ vào năm 1978, Giáo sư Ngô Vĩnh Long đã dành nhiều thập kỷ để nghiên cứu và giảng dạy về lịch sử Đông Á. Những tác phẩm của ông về đời sống nông dân và phụ nữ Việt Nam thời thuộc địa, đã mang lại một cái nhìn mới mẻ và khách quan cho giới học giả phương Tây. Ông được công nhận là một chuyên gia uy tín, người đã bắc cầu nối tri thức giữa Việt Nam và cộng đồng học thuật quốc tế qua nhiều công trình nghiên cứu giá trị.
Không chỉ hoạt động tại Mỹ, ông luôn duy trì mối liên kết chặt chẽ với giáo dục trong nước thông qua các chương trình trao đổi học thuật. Đặc biệt trong giai đoạn 2000-2001, với tư cách học giả Fulbright, ông đã trực tiếp đứng lớp tại Hà Nội để truyền thụ kinh nghiệm cho các thế hệ sinh viên Việt Nam. Ông cũng tích cực cộng tác với các nhà nghiên cứu trong nước để xuất bản những tài liệu quý giá về lịch sử chiến tranh Việt Nam.
Sự ra đi của ông vào cuối năm 2022 tại Mỹ đã để lại khoảng trống lớn trong giới sử học đương đại. Đồng nghiệp quốc tế nhớ đến ông không chỉ vì tài năng mà còn vì một nhân cách lớn, luôn tìm kiếm giải pháp hòa bình và công bằng dựa trên các nguyên tắc nhân văn. Di sản của Giáo sư Ngô Vĩnh Long vẫn tiếp tục sống mãi thông qua những trang sách và tinh thần hiếu học mà ông đã truyền lại cho nhiều thế hệ học trò
Theo: CafeF
