Tuyên bố kiểm soát dầu Iran của ông Trump cho thấy Mỹ đang chuyển sang giai đoạn gây áp lực kinh tế triệt để lên chính quyền Tehran.
- Mua bán hóa đơn: Nhóm đối tượng bị bắt vì xuất khống 31 tỷ đồng
- Đột kích điểm “bay lắc” tại Gia Lai, thu giữ 3 khẩu súng cùng 10 viên đạn
- Trung Đông: Khả năng đàm phán Mỹ – Iran tại Pakistan và 5 điều kiện của Tehran
Kiểm soát dầu Iran qua góc nhìn kinh tế và năng lượng
Tổng thống Trump công khai ý định kiểm soát nguồn cung dầu của Iran là một bước đi mang tính biểu tượng nhưng đầy sức nặng. Trong buổi họp nội các ngày 26/3, ông Trump không giấu giếm ý định áp dụng “mô hình liên doanh” mà Mỹ đã triển khai thành công tại Venezuela. Giới quan sát nhận định đây là chiến thuật “lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”, khi Mỹ tìm cách thu lợi từ chính nguồn tài nguyên của quốc gia đang xảy ra xung đột.
Theo các chuyên gia năng lượng, việc ông Trump khẳng định sản lượng dầu Mỹ đã vượt xa Nga và Arab Saudi là nhằm làm an lòng thị trường thế giới. Khi Mỹ không còn quá phụ thuộc vào eo biển Hormuz, họ có thể tự do hơn trong việc triển khai các biện pháp cấm vận hoặc kiểm soát dầu Iran mà không sợ gây ra một cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu toàn cầu. Tuy nhiên, một số nhà quan sát lưu ý rằng việc kiểm soát thực tế các cơ sở dầu mỏ của Iran trên thực địa sẽ là một thách thức quân sự không hề nhỏ.
Các số liệu về doanh thu tỷ USD từ dầu mỏ Venezuela mà ông Trump đưa ra được xem là lời chào mời đầy hấp dẫn nhưng cũng đầy đe dọa đối với Tehran. Mỹ đang gửi đi thông điệp: hoặc là Iran chấp nhận một thỏa thuận chia sẻ lợi ích dưới sự kiểm soát của Mỹ, hoặc nguồn lợi này sẽ bị tước đoạt hoàn toàn. Đây là một cách tiếp cận mang đậm phong cách doanh nhân của ông Trump, ưu tiên các giá trị thặng dư kinh tế ngay trong bối cảnh xung đột vũ trang đang diễn ra.
Ngoại giao trong thế gọng kìm và phản ứng từ Tehran
Bên cạnh các đe dọa về kinh tế, Mỹ cũng đang đẩy mạnh các kênh ngoại giao thông qua trung gian Pakistan với dự thảo 15 điểm. Đặc phái viên Steve Witkoff đánh giá đây là nỗ lực cuối cùng để đưa hai bên trở lại bàn đàm phán trước khi tình hình vượt ra khỏi tầm kiểm soát. Một số nguồn tin thân cận với Nhà Trắng cho rằng Tehran đã có những phản ứng ban đầu, nhưng sự thận trọng vẫn bao trùm do tính chất khắc nghiệt của các điều khoản mà phía Mỹ đưa ra.
Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran dường như đang cố gắng giữ vững lập trường cứng rắn để duy trì vị thế trong nước. Việc họ bác bỏ thông tin về các cuộc đàm phán cấp cao được giới phân tích hiểu là một nỗ lực để tránh bị coi là kẻ yếu thế trước sức ép của Mỹ và Israel. Tuy nhiên, việc Tehran cho phép 8 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz lại được xem là một tín hiệu “ngầm” về sự xuống thang, một món quà ngoại giao nhỏ để giữ cửa cho những cuộc đối thoại trong tương lai.
Cuộc xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 đến nay vẫn là một dấu hỏi lớn về khả năng giải quyết bằng biện pháp hòa bình. Ông Trump khẳng định Tehran đang ở thế yếu, nhưng giới quan sát cho rằng quốc gia vùng Vịnh này vẫn còn nhiều quân bài chưa lật. Liệu mô hình Venezuela có thể áp dụng thành công tại một thị trường phức tạp và đầy biến động như Iran hay không vẫn là một câu hỏi để ngỏ, phụ thuộc vào những diễn biến quân sự và ngoại giao trong những tuần tới.
Theo: VnExpress
