Giới quan sát nhận định tuyên bố mới nhất của ông Trump tại Florida cho thấy quan điểm cứng rắn của Mỹ trong việc triệt tiêu hoàn toàn khả năng hạt nhân của Iran.
- Quan hệ Mỹ – Iran: Liệu sức ép kinh tế có thay thế được tiếng súng?
- Tổng thống Trump tuyên bố xung đột Iran chấm dứt để né luật chiến tranh
- Tàu chở LNG của Nga: Hạm đội ngầm lộ diện giữa vòng vây trừng phạt
Phân tích thực trạng quân sự và tác động kinh tế của xung đột
Theo giới phân tích, bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump tại Florida ngày 1/5 đã làm rõ lộ trình mà Washington đang theo đuổi trong cuộc xung đột kéo dài hai tháng qua. Ông Trump thừa nhận các hệ quả kinh tế, từ thị trường chứng khoán sụt giảm đến giá dầu leo thang, là cái giá phải trả để ngăn chặn một mối họa lớn hơn. Tuy nhiên, ông tin rằng một khi Iran không còn khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân, trật tự kinh tế thế giới sẽ sớm được phục hồi một cách bền vững.
Một số nhà quan sát cho rằng tuyên bố về việc năng lực quân sự Iran bị “tàn phá” cần được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau. Ông Trump khẳng định Tehran đã mất sạch hải quân, không quân và hệ thống phòng thủ, dẫn đến một sự trống rỗng trong ban lãnh đạo. Dẫu vậy, tình hình tại eo biển Hormuz – nơi Tehran vẫn duy trì sự kiểm soát chặt chẽ từ khi bắt đầu xung đột – cho thấy cuộc chiến tiêu hao này vẫn còn nhiều ẩn số chưa thể sớm giải quyết.
Về vấn đề giá năng lượng, Tổng thống Mỹ đưa ra một triển vọng lạc quan rằng giá xăng sẽ “giảm mạnh” ngay khi tiếng súng ngưng hẳn. Ông giải thích nguyên nhân giá cao hiện nay là do lượng dầu thô khổng lồ đang bị ứ đọng trên các tàu chở dầu không thể vượt qua các điểm nghẽn giao thông đường biển. Điều này cho thấy chiến lược của Mỹ không chỉ nhắm vào hạ tầng quân sự mà còn nhằm vào việc tái cấu trúc dòng chảy năng lượng tại khu vực Trung Đông đầy biến động.
Bế tắc ngoại giao quanh kho dự trữ uranium và đề xuất từ Tehran
Hồ sơ hạt nhân của Tehran từ lâu đã là “điểm nghẽn” khó tháo gỡ nhất trong các cuộc đàm phán giữa hai quốc gia. Báo cáo từ IAEA cho thấy vào tháng 6 năm 2025, Iran đã đạt tới ngưỡng làm giàu uranium đủ để chế tạo 10 đầu đạn hạt nhân. Đây được xem là lý do cốt yếu khiến ông Trump thiết lập một “lằn ranh đỏ tuyệt đối”, yêu cầu Iran phải dỡ bỏ hoàn toàn các cơ sở nguyên tử hiện có thay vì chỉ tạm dừng như các thỏa thuận trước đây.
Đầu tuần này, một đề xuất mới từ Tehran đã được đưa ra nhằm tìm kiếm một lối thoát ngoại giao trong bối cảnh Mỹ phong tỏa các cảng biển từ hai tuần trước. Iran đề nghị tạm thời đình chỉ các thảo luận về chương trình hạt nhân cho đến khi các tranh chấp về vận tải hàng hải tại Vùng Vịnh được dàn xếp ổn thỏa. Tuy nhiên, lập trường của Nhà Trắng vẫn rất kiên định khi cho rằng cam kết không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân phải là nền tảng của mọi cuộc đối thoại.
Các chuyên gia quốc tế nhận định rằng sự khác biệt giữa quyền chủ quyền về hạt nhân dân sự mà Iran tuyên bố và yêu cầu dỡ bỏ hoàn toàn của Mỹ đang đẩy đàm phán vào ngõ cụt. Trong khi ông Trump tin rằng đây là “điều đúng đắn” cần làm cho an ninh thế giới, phía Tehran vẫn chưa cho thấy dấu hiệu nhượng bộ về kho dự trữ uranium của mình. Kết quả của cuộc đối đầu này hiện vẫn đang được để ngỏ, tùy thuộc vào khả năng chịu đựng của nền kinh tế và quân sự các bên.
Theo: Báo Dân trí
