Trong Kinh Thi – Giang hữu tự hiện lên như một dòng chảy tĩnh lặng mà mang sức nặng của thiên địa, nơi đức hạnh của người phụ nữ là dòng đại giang định hình mọi ngả rẽ của nhân sinh. Trước những phân lưu của lòng người, điều gì khiến người chính thất có thể dung chứa tất cả: một sự lặng thinh cam chịu, hay một nội lực đủ vững để không đánh mất Đạo của chính mình giữa ngã rẽ trong hôn nhân.
- Vạn sự đồng nhất: khi ta thôi xé lẻ cuộc đời
- Trứng vịt lộn và cảnh báo ăn quá nhiều
- Chín món thịt heo Việt Nam vào top ngon nhất châu Á
Giang Hữu Tự – Khi dòng chảy phân lưu
Giang Hữu Tự, sông lớn chẳng thiếu nhánh phụ. Người rẽ lối, ta ở lại: “Bất ngã dĩ”, “Bất ngã dữ”, “Bất ngã quá”. Chẳng mang ta theo, chẳng cùng ta đi, cũng chẳng ghé thăm ta. Đó là tiếng lòng của dòng đại giang khi chia ngả.
Đại giang vốn không chỉ có một dòng thẳng: có chỗ tách ra rồi lại nhập lại — như Tự, có nơi mắc giữa dòng mà thành khoảng cách — như Chử, cũng có lối đi một mạch — như Đà, không còn cùng một dòng nước nữa.
Người vợ chính thất như dòng sông lớn, nhìn người chồng rẽ về những nhánh có khi còn trở lại, có khi mắc lại giữa dòng, cũng có khi đi hẳn mà không còn quay về. Người không thể đuổi theo, cũng không ngăn trở, bởi hiểu mình là nguồn. Nước có thể rẽ lối, nhưng dòng chính không vì thế mà đổi dòng.
Lòng người có ngả, sắc nước có phai?
Trong mắt kẻ phiêu du, những nhánh Tự, nhánh Đà hay bãi bồi ngoài kia dường như là những chân trời mới đầy tự do. Nhưng tất cả vẫn nằm trong sự bao bọc thầm lặng của đại giang. Dẫu phụ lưu hay bãi bồi, suy cho cùng cũng chỉ là một phần trên con đường sông đổ về biển. Không có sông lớn bền bỉ dưỡng vạn vật đôi bờ qua hàng trăm năm thì cũng chẳng có tên Tự, Chử, hay Đà.
Sông lớn hay đời người cũng chưa bao giờ là một mạch thẳng tắp không nếp gấp. Ôn nhu của dòng chính nuôi dưỡng vạn vật hai bờ nay gặp thử thách là sóng cuộn nơi ngã rẽ phụ lưu. Khi đối mặt với lòng người nguội lạnh hay sự rời đi mãi mãi, phản ứng tự nhiên của thế nhân là xao động, hoặc hóa thành sóng dữ để tranh giành, hoặc tự đóng băng thành vũng nước tù u uất. Nhưng có lẽ điều khó nhất không nằm ở việc giữ người, mà ở chỗ giữ được mình không đổi giữa những biến động ấy.
Trăm năm giữ hướng, dòng tự sâu xa
Đại giang chẳng thể vì những sóng cuộn nơi phụ lưu mà quên đi thiên chức bền bỉ tưới tắm cho vạn vật dọc hai bên bờ. Mạch nước ấy cần phải trong, dòng ấy cần phải tiếp nối, để đức dày còn lưu lại bảo toàn gia phong và che chở cho hậu thế. Khi tâm thế đã hướng về sự trường tồn của một nguồn mạch, dòng chính không còn chỗ cho những lệch hướng hay cạn kiệt vì một sự quay lưng. Trách nhiệm tự thân ấy đã vượt ra ngoài những được mất, tự tình cá nhân.
Dòng đại giang bao dung những nhánh rẽ không phải bằng một mặt hồ phẳng lặng, mà bằng cái sâu thẳm của nước đã qua nhiều tầng trầm tích. Giữ mình trước những xao động của nhân sinh là một hành trình dài của sự tự nhìn lại và gạn đục khơi trong, nơi lòng bao dung chỉ dần thành hình khi sự tu dưỡng chín muồi. Khi đã đứng vững ở ngọn nguồn, người phụ nữ nhìn những nhánh Tự, nhánh Chử rẽ lối không bằng oán than hay cưỡng cầu, mà bằng một cái nhìn thấu suốt về nông sâu của đời người. Đại giang chứa được muôn dòng, có lẽ cũng bởi trăm năm giữ hướng mà dần rộng lớn — dòng đủ sâu, nước tự biết đường về.
Tiếng than dài của sự trở về
“Kỳ hậu dã khiếu” – sau này hẳn sẽ có một tiếng than dài.
Tiếng than ấy là sự nhận biết muộn màng của kẻ đã đi qua đủ những nông sâu. Sau những lần dạt vào vô vàn bến đậu và ngã rẽ phiêu lưu, người đàn ông chợt nhận ra rằng mọi ngả rẽ dù mời gọi đến đâu cũng sẽ có lúc cạn kiệt nếu tách rời khỏi dòng chính. Sự trở về này mang dáng dấp của tự nhiên: nước đổ về nguồn, mỏi mệt tìm về nơi bao dung nhất.
Đại Giang vẫn thế, thâm trầm cả vạn năm. Chính sự bền bỉ, trong vắt và sâu thẳm qua nghìn năm của dòng sông đã tự tạo nên một sự tôn nghiêm không thể lay chuyển. Dòng sông cứ lặng lẽ chảy, mở lòng đón nhận mọi sự quay về bằng một sự tĩnh đầy sức nặng, khiến những xôn xao của lòng người dần tìm về chỗ lặng.
Giang Hữu Tự- Nơi neo đậu của những chuyến đi
Đại Giang vẫn lặng lẽ đón nhận mọi dòng nước trở về như thể chưa từng có phân lưu, nhưng nước một khi đã rẽ lối, dẫu quay lại cũng chẳng thể nguyên vẹn như trước. Những đoạn đường bỏ lỡ không thể đi lại, và nơi hợp dòng đôi khi vẫn còn những vệt sóng lăn tăn chưa kịp lặng.
Đứng trước sự sâu thẳm của dòng đang chảy về biển, những cuộc phiêu du thoáng chốc bỗng trở nên nhỏ bé và nông cạn. Để rồi sau mỗi chuyến rời đi, lãng tử mới nhận ra bản thân đã mất nhiều hơn được — mất cơ hội dưỡng sinh vạn vật, mất cả cái duyên được cùng dòng đại giang nhìn ngắm sự rộng lớn của thế nhân. Có những điều, một khi đã bước qua, thì chỉ có thể đi tiếp chứ chẳng thể quay về như thuở ban đầu.
Dòng sông vẫn chảy, vẫn rộng, vẫn lặng. Chỉ là trong cái lặng ấy, có thêm một tầng trầm tích mà chỉ những ai đã từng rẽ lối mới thấu.
