Hà Nội quy định ai được thuê nhà ở ưu đãi và giá thuê tính ra sao

Hà Nội — Nghị quyết 72/2026 của HĐND TP Hà Nội xác định tám nhóm đối tượng được thuê nhà ở ưu đãi, kèm thứ tự ưu tiên và nguyên tắc kiểm soát giá thuê không vượt khung do UBND thành phố ban hành.

Nghị quyết được ban hành trong bối cảnh nhiều người lao động như anh Nguyễn Văn Hùng (29 tuổi, nhân viên kỹ thuật tại TPHCM, thu nhập khoảng 18 triệu đồng/tháng) đang trả gần 6 triệu đồng mỗi tháng để thuê phòng trọ chật hẹp và chưa biết mình có thuộc diện được hưởng chính sách hay không. Văn bản này là câu trả lời chính thức đầu tiên cho câu hỏi đó ở cấp địa phương.

Nhóm nền tảng được xác định là các đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội theo pháp luật hiện hành, gồm người đáp ứng điều kiện về thu nhập, nhà ở và cư trú. Ngoài ra, Hà Nội bổ sung thêm cán bộ, công chức, viên chức hưởng lương ngân sách; người có đất bị thu hồi để thực hiện dự án; nhân lực chất lượng cao; và người thờ cúng liệt sĩ có hoàn cảnh khó khăn về nhà ở.

Người bị thu hồi đất được ưu tiên trước nhất. Tiếp theo là nhân lực chất lượng cao, cán bộ công chức, người đã trả nhà công vụ, công nhân khu công nghiệp, người lao động dưới 35 tuổi, học sinh — sinh viên và các đối tượng còn lại.

Về giá thuê, luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng chính sách nên chia thành hai nhóm rõ ràng. Nhóm nhà ở cho thuê thị trường để chủ đầu tư và người thuê tự thỏa thuận. Nhóm nhà ở cho thuê được Nhà nước hỗ trợ thì giá thuê phải được kiểm soát trên cơ sở chi phí và mức lợi nhuận theo quy định — đúng như cách Nghị quyết 72/2026 đã thiết kế.

Ông Tuấn nhấn mạnh: “Khi người dân biết mình có thể thuê dài hạn, mức giá được kiểm soát minh bạch và quyền lợi được bảo đảm, nhà ở cho thuê mới thực sự trở thành nơi an cư, chứ không chỉ là chỗ ở tạm.” Đây cũng là nguyên tắc ông cho rằng cần giữ vững khi thiết kế cơ chế chuyển giao hợp đồng thuê: không cho phép người thuê tự do chuyển nhượng hoặc cho thuê lại; chỉ chấp nhận chuyển giao trong trường hợp đặc biệt như thành viên cùng hộ gia đình hoặc thừa kế.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Lê Thành, đề xuất để chủ đầu tư và người thuê tự thỏa thuận thời hạn thuê theo đúng Điều 474 Bộ luật Dân sự thay vì áp một mốc cố định. Với nhà ở thị trường, người thuê được chuyển nhượng phần thời hạn còn lại; với nhà ở xã hội, người nhận chuyển nhượng phải tiếp tục đáp ứng đầy đủ điều kiện đối tượng và được chủ đầu tư xác nhận.

Chuyên gia Võ Hồng Thắng bổ sung rằng pháp luật cần quy định rõ hình thức thanh toán: giai đoạn đầu ưu tiên thu tiền thuê hàng tháng; hình thức thu một lần cho toàn bộ thời hạn 30–50 năm cần khung pháp lý riêng vì bản chất gần với nhà ở xã hội sở hữu có thời hạn. Nhiều ý kiến đồng thuận rằng nhà ở thương mại cho thuê có thể để doanh nghiệp tự định giá, nhưng phải công khai trong hợp đồng và quy định rõ nguyên tắc điều chỉnh giá trong suốt thời gian thuê để hạn chế tranh chấp.

Trần Thu (tổng hợp)