THỪA THIÊN HUẾ – ĐÀ NẴNG – Đèo Hải Vân, ranh giới tự nhiên giữa hai địa phương, mang tên ghép từ hai chữ Hán Việt “hải” và “vân”, đúng với cảnh mây và biển giao hòa trên đỉnh núi cao khoảng 500 mét.
- Hơn 900 doanh nghiệp tại Hải Phòng nợ bảo hiểm xã hội vượt 500 tỷ đồng
- Mỹ không kích Iran đêm thứ tư, tái lập phong tỏa hải quân ở Hormuz
- 13 tuổi đi làm thuê mùa hè để tự mua thẻ bảo hiểm y tế cho năm học
Cái tên ra đời từ quan sát thực tế: hơi nước biển bốc lên gặp vách núi, ngưng tụ thành mây bao phủ quanh năm. Dưới triều Nguyễn, năm Minh Mạng thứ 7 (1826), vua Minh Mạng cho xây Hải Vân Quan trên đỉnh đèo và phong danh hiệu “Thiên hạ đệ nhất hùng quan” cho nơi này.
“Hải” là biển. “Vân” là mây. Ghép lại, cái tên mang nghĩa biển mây, đúng như cảnh quan nơi con đèo tọa lạc.
Đèo là một nhánh của dãy Trường Sơn, đâm ngang ra sát biển, cao trung bình khoảng 500 mét so với mực nước biển. Hơi nước từ biển Đông bốc lên, va vào vách núi, ngưng tụ do chênh lệch nhiệt độ. Mây mù hình thành, bao phủ đỉnh đèo quanh năm.
Đứng trên đỉnh Hải Vân Quan, người ta nhìn thấy biển xanh vỗ sóng dưới chân. Trên đầu là những lớp mây trắng trôi chậm. Tên gọi ra đời từ chính cảnh tượng ấy.
Dãy Bạch Mã, nơi đèo vắt ngang, chặn đường gió mùa Đông Bắc. Không khí lạnh và ẩm từ phương Bắc tràn xuống, gặp núi cao thì dừng lại, không vượt qua được.
Kết quả là hai bên đèo mang hai kiểu thời tiết khác nhau. Phía Bắc, thuộc Thừa Thiên Huế, chìm trong sương mù và mưa phùn. Vừa đổ dốc sang phía Nam, thuộc Đà Nẵng, trời quang, nắng chiếu thẳng xuống mặt biển.
Trước khi mang tên Hải Vân theo nghĩa văn hóa ấy, con đèo từng là ranh giới lãnh thổ giữa Đại Việt và vương quốc Champa cổ đại. Đó là vai trò đầu tiên của nó trong lịch sử.
Đến triều Nguyễn, đèo trở thành tấm bình phong bảo vệ Kinh thành Huế từ phía Nam. Năm 1826, vua Minh Mạng cho xây cụm công trình phòng thủ Hải Vân Quan. Đứng trên đỉnh đèo, nhà vua nhìn núi non, mây trắng và biển xanh, rồi phong tặng danh hiệu “Thiên hạ đệ nhất hùng quan”.
Từ đó, Hải Vân không còn chỉ là một địa danh. Nó trở thành biểu tượng của sự trấn giữ và niềm tự hào về dải đất miền Trung.
Ngày xưa, vượt đèo là việc gian nan, tốn sức và nguy hiểm. Khúc cua tay áo, sương mù dày đặc, từng là nỗi ám ảnh của người đi đường.
Ngày nay, hầm đường bộ Hải Vân xuyên qua lòng núi. Người đi lại giữa hai miền Bắc và Nam không còn phải đối mặt với những hiểm nguy cũ.
Cung đường đèo, dài vài chục ki-lô-mét, giờ nằm trong danh sách những cung đường ven biển đẹp của thế giới. Phượt thủ và du khách quốc tế vẫn tìm đến để chinh phục nó. Cái tên “Hải Vân”, ra đời từ một quan sát về mây và biển, nay vẫn giữ nguyên ý nghĩa ban đầu của nó.
Nguyễn Mùi (tổng hợp)
