Hải Phòng, 18/7 – Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa trở lại sau khi Iran tấn công các tàu đi qua tuyến đường Oman, buộc Mỹ leo thang không kích và tái phong tỏa các cảng biển Iran.
- Công an Hải Phòng truy tìm bị hại vụ lừa đảo thuê nhà online
- Hàng trăm xã miền núi phía Bắc đối mặt lũ quét và sạt lở
- Được em vợ rủ sang Singapore, anh rể tỉnh dậy đã ở cửa khẩu sang Campuchia
Ngày 17/7, CNN đưa tin Qatar, Kuwait và Jordan bị Iran tấn công cùng ngày; Tehran cũng tuyên bố tập kích các cơ sở quân đội Mỹ tại Bahrain, Oman và Syria. Phía Iran đồng thời thông báo một số cây cầu ở miền nam nước này đã bị đánh phá trong đợt tập kích mới nhất của Mỹ — những cây cầu nằm trên tuyến đường kết nối với thành phố ven biển Bandar Abbas, ngay trên eo biển Hormuz.
Giá dầu Brent và WTI hôm 17/7 tăng thêm hơn 2%, lần lượt đạt 86,02 và 80,78 USD/thùng. Trước khi chiến sự tái bùng phát, lưu lượng tàu chở dầu qua Hormuz đã phục hồi tương đương khoảng 25% so với mức trước khi xung đột nổ ra ngày 28/02, nhưng trong 48 giờ sau khi chiến sự tái bùng phát, con số đó giảm xuống dưới 15%.
TS Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group, đơn vị tư vấn rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, phân tích rằng nếu Mỹ tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng dân sự và năng lượng của Iran, Tehran sẽ không dừng lại ở các tàu chở dầu và căn cứ Mỹ trong khu vực. Iran có thể mở rộng trực tiếp sang cơ sở năng lượng của các quốc gia vùng Vịnh, và có thể thúc đẩy lực lượng Houthi tấn công cơ sở hạ tầng dầu của Ả Rập Xê Út tại Yanbu hoặc đường ống Đông – Tây, thậm chí phong tỏa eo biển Bab al-Mandab, khóa thêm 4 – 5 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Gốc rễ của bế tắc hiện nay nằm ở bản ghi nhớ Mỹ – Iran ký cuối tháng 6. “Thỏa thuận này không giải quyết vấn đề ở trung tâm của cuộc xung đột: Iran có bao nhiêu quyền lực đối với eo biển Hormuz. Hai bên đồng ý chấm dứt các cuộc phong tỏa kép và ngừng nổ súng, nhưng lập trường của họ không thay đổi”, TS Bremmer viết. Tehran xem sự mơ hồ trong thỏa thuận là sự công nhận ngầm quyền kiểm soát của mình, còn Washington và các nước vùng Vịnh thì không.
Các tàu tiếp tục đi theo tuyến phía nam Oman do Mỹ hỗ trợ, bỏ qua hành lang phía bắc do Iran kiểm soát. Tài sản bị đóng băng của Iran không được giải tỏa. Iran cho rằng mình đã tôn trọng thỏa thuận nhưng không nhận lại được gì, và từ tuần trước bắt đầu tấn công tàu bè qua tuyến đường Oman.
TS Bremmer chỉ ra rằng Iran nắm đủ tên lửa chống hạm và máy bay không người lái để phong tỏa eo biển lâu dài dù bị Mỹ tập kích liên tục. “Không quan trọng lắm liệu hải quân Mỹ có sẵn sàng hộ tống các tàu chở dầu đi qua hay không; hầu hết các chủ hàng sẽ không đi qua nếu không có sự đồng ý của Iran”, ông nhấn mạnh. Chỉ cần Tehran cảnh báo việc di chuyển qua Hormuz là nguy hiểm, các thủy thủ đoàn sẽ bất động và các công ty bảo hiểm sẽ giải trừ trách nhiệm.
Điều Iran thực sự theo đuổi, theo TS Bremmer, không phải là tài sản bị đóng băng hay nới lỏng trừng phạt, mà là quyền kiểm soát và thu phí vĩnh viễn, được thể chế hóa đối với Hormuz — phỏng theo vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ ở Dardanelles hoặc Malaysia và Singapore ở Malacca. Theo cấu trúc đó, một quỹ tập thể do các quốc gia vùng Vịnh chi trả sẽ chính thức hóa vai trò quản lý của Iran, một hướng mà Oman đã theo đuổi trong những tháng qua.
Tổng thống Trump gần như sẽ không ký vào thỏa thuận nào cho phép Iran đạt mục tiêu đó, vì như thế không khác gì trao “phần thưởng” cho Tehran. Tehran thì muốn nhiều hơn một khoản phí danh nghĩa. “Có thể sẽ mất một cuộc phong tỏa kép lâu hơn và nặng nề hơn, hoặc một vòng leo thang xung đột, trước khi họ sẵn sàng đạt được thỏa hiệp đó”, TS Bremmer nhận định. Ông kết luận: “Dù thế nào đi nữa, eo biển Hormuz trước chiến tranh, với cơ chế mở, có lẽ đã biến mất vĩnh viễn. Bất cứ điều gì xuất hiện để thay thế nó sẽ phản ánh sự cân bằng quyền lực mới và gây tranh cãi trong hàng hải. Mỹ không thích điều đó, nhưng họ sẽ không có nhiều lựa chọn ngoài việc chấp nhận”.
Vũ Phượng (tổng hợp)
