TEHRAN – Phe “siêu cứng rắn” tại Iran đang nhắm vào Tổng thống Masoud Pezeshkian và Ngoại trưởng Abbas Araghchi, cáo buộc họ phản bội cách mạng khi theo đuổi đàm phán với Mỹ.
- Trump kêu gọi Quốc hội đưa Iran vào dự luật trừng phạt Nga
- Rau bí ngô mùa hè: Nguyên liệu rẻ, cách chế biến giúp thanh nhiệt
- Bắt giữ nghi phạm cùng 6.100 viên ma túy ở Sơn La
Tại tang lễ cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei ở Tehran đầu tháng 7, một nhóm người hô “cái chết cho kẻ thỏa hiệp” khi Tổng thống Pezeshkian xuất hiện. Ngoại trưởng Araghchi, người trực tiếp dẫn dắt các vòng đàm phán với Washington, phải rời lễ tang sớm sau khi bị đám đông gọi là “kẻ phản bội bán rẻ đất nước”.
Phe “siêu cứng rắn” là một nhánh trong phe bảo thủ Iran, gồm các nghị sĩ thuộc Jebhe-ye Paydari, một bộ phận Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), giáo sĩ, quan chức tư pháp và mạng lưới xoay quanh cựu quan chức an ninh Saeed Jalili. Họ xem đàm phán với Mỹ không chỉ là ngoại giao mà còn là nhượng bộ về ý thức hệ, và ủng hộ Iran duy trì năng lực răn đe hạt nhân.
Sau khi Tehran ký bản ghi nhớ với Washington giữa tháng 6, nghị sĩ Mahmoud Nabavian của Jebhe-ye Paydari viết trên mạng xã hội X: “Cảnh báo người dân Iran: Có phải một cuộc đảo chính đang diễn ra?” Vài ngày sau, ông tuyên bố sẽ “giương cao ngọn cờ báo thù cho cố lãnh đạo và kiên quyết đứng lên chống lại cuộc đảo chính”.
Một số nghị sĩ cùng phe Paydari cáo buộc nhóm đàm phán đang chuyển trọng tâm quyền lực từ Lãnh tụ Tối cao và quốc hội sang Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao. “Đó là cuộc đảo chính về chính trị mà họ đã vạch ra và đang từng bước thực hiện”, nghị sĩ Kamran Ghazanfari nói đầu tháng 7.
Lãnh tụ Tối cao mới Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi lên kế nhiệm, khiến Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf và các đồng minh thực tế nắm quyền điều hành đất nước. Theo chuyên gia Arash Azizi về Iran tại Mỹ, phe “siêu cứng rắn” vì vậy cáo buộc cả ông Ghalibaf lẫn ông Pezeshkian cùng nhau thực hiện “đảo chính”.
Quan chức tôn giáo Mohammad Ali Bakhshi, có liên hệ với giới an ninh Iran, công khai đe dọa tổng thống trong một buổi lễ: “Ngài Tổng thống, nếu những điều kiện của Lãnh tụ không được thực hiện thì chúng tôi sẽ là người kề dao vào cổ ông. Chúng tôi sẽ biến cuộc sống của ông thành địa ngục.” Không có thông tin nào cho thấy Bakhshi đã bị xử lý sau phát biểu này.
Những tiếng nói ôn hòa trong hệ thống cũng lên tiếng đáp trả. Heshmatollah Falahatpisheh, cựu chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc hội, viết trên báo Toseh Irani: “Phần nào nguyên nhân dẫn đến hai cuộc chiến lớn nhằm vào Iran chính là cách các phần tử cực đoan diễn giải tôn giáo. Giờ đây, họ lại tiếp tục bóp méo tôn giáo để đánh bại ngoại giao.”
Nhà phân tích Abdolrahman Fathollahi viết trên báo Shargh rằng người dân các tỉnh ven vịnh Ba Tư mới là những người trực tiếp chịu đựng hậu quả sau nhiều ngày Mỹ không kích cảng biển, sân bay và hạ tầng miền nam Iran – từ thương vong, mất điện đến thiếu nước và gián đoạn giao thông. “Không thể đánh trống trận từ nơi an toàn ở thủ đô, rồi đẩy mọi cái giá lên vai những người đang sống ở tuyến đầu”, ông viết.
Hôm 14/7, nghị sĩ Nabavian cùng một nghị sĩ có lập trường tương tự bị miễn nhiệm khỏi Ủy ban An ninh Quốc gia. “Chúng ta đang chứng kiến ông Ghalibaf tìm cách gạt các thành phần cứng rắn này ra bên lề. Họ đang trở thành gánh nặng đối với hệ thống và ngày càng công khai mâu thuẫn, trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt nhiều bất ổn”, chuyên gia Azizi nói với CNN.
Rạng sáng 20/7, quân đội Mỹ ném bom nhiều mục tiêu ở các tỉnh miền bắc và miền trung Iran, mở rộng phạm vi tấn công ra ngoài khu vực eo biển Hormuz. Tổng thống Pezeshkian tuyên bố bắt đầu “cuộc chiến tổng lực” với Mỹ và gọi đây là “hệ quả tất yếu” Iran phải chấp nhận; dù vậy, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết các cuộc trao đổi với Washington qua bên trung gian vẫn tiếp diễn.
Đào Chương (tổng hợp)
