Hai vệ tinh của Hàn Quốc và Trung Quốc vừa ghi lại những hình ảnh đầu tiên về hố va chạm mới trên Mặt Trăng, sau khi tầng trên tên lửa Falcon 9 của SpaceX lao xuống bề mặt thiên thể này.
- Hải Phòng khởi tố thêm hai bị can trong đường dây rửa tiền xuyên biên giới
- Du khách Hà Lan hai lần ngất trên đèo Hải Vân giữa trưa nắng
- Ba bản biên giới ở Nghệ An bị cô lập sau mưa lớn làm ngập cầu tạm
Rạng sáng 05/8 theo giờ Hà Nội, tầng trên của Falcon 9, nặng khoảng 4 tấn, va vào Mặt Trăng với tốc độ gần 8.700 km/h, tạo ra một hố mới gần khu vực hố Einstein. Sự kiện được tàu quỹ đạo Danuri của Hàn Quốc và vệ tinh giám sát rác vũ trụ Gande-1 01 của Trung Quốc ghi lại, cung cấp thêm dữ liệu cho các nghiên cứu về những vụ va chạm trên Mặt Trăng.
Danuri đã bắt đầu quan sát khu vực khoảng 30 phút trước thời điểm va chạm và thực hiện 8 phiên chụp ảnh bằng cách điều chỉnh quỹ đạo bay qua nhiều lần. Viện Nghiên cứu Hàng không vũ trụ Hàn Quốc (KARI) cho biết trên mạng xã hội X ngày 6/8: “Qua các quan sát, có thể xác nhận những thay đổi về địa hình xung quanh khu vực va chạm và dấu vết vật chất bị bắn tung”.
Cùng thời điểm, Gande-1 01 của Trung Quốc cũng ghi lại hình ảnh tại khu vực va chạm. Vệ tinh này vừa được phóng ngày 24/7, giúp bổ sung một nguồn quan sát khác về sự kiện xảy ra ngoài kế hoạch.
Từ tầng tên lửa bỏ lại đến hố va chạm mới
Tầng tên lửa gây ra vụ va chạm thuộc Falcon 9 được phóng ngày 15/1/2025 để đưa hai tàu đổ bộ Mặt Trăng lên quỹ đạo, gồm Blue Ghost của Firefly Aerospace và Resilience của công ty Nhật Bản ispace. Trong khi tầng thấp hơn quay về Trái Đất để tái sử dụng, các tầng trên thường được SpaceX điều khiển để rơi xuống khí quyển và cháy.
Lần này, tầng tên lửa không đủ nhiên liệu cho thao tác đó nên bị bỏ lại trên quỹ đạo hình elip quanh Trái Đất. Gần 19 tháng sau, tác động của bức xạ Mặt Trời cùng lực hấp dẫn từ Mặt Trăng khiến quỹ đạo của nó dần thay đổi, đưa khối kim loại tới một cú va chạm gần như không thể tránh khỏi.
Điểm rơi nằm gần hố Einstein, tại khu vực giáp ranh giữa vùng sáng và vùng tối trên Mặt Trăng. Vì vị trí này không thuận lợi để quan sát trực tiếp từ Trái Đất, các nhà khoa học tại Đài quan sát Nam Âu đã sử dụng Kính viễn vọng rất lớn ở Chile để phát hiện dấu hiệu gián tiếp thông qua đám mây bụi bốc lên sau va chạm.
Dù năng lượng vụ va chạm tương đương khoảng 3 tấn thuốc nổ TNT, hố tạo ra được ước tính có đường kính 18-27m và sâu khoảng 3,7-5m. Các cơ quan quan sát chưa thống nhất hoàn toàn về kích thước, nhưng hố vẫn quá nhỏ để kính viễn vọng trên Trái Đất nhìn thấy trực tiếp.
Ông Benjamin Fernando, chuyên gia từng đưa ra ước tính về kích thước hố trước va chạm, cho rằng tầng Falcon 9 phần lớn là cấu trúc rỗng, có mật độ thấp hơn nhiều so với thiên thạch bằng đá hoặc kim loại. Vì vậy, tác động của nó tạo ra hố nhỏ hơn so với một khối vật chất đặc có cùng khối lượng.
Đây không phải lần đầu một bộ phận tên lửa rơi xuống Mặt Trăng ngoài kế hoạch. Năm 2022, tầng thứ ba của tên lửa Trường Chinh 3C do Trung Quốc chế tạo cũng từng lao xuống bề mặt Mặt Trăng; trước đó, vụ va chạm của tầng tên lửa Fire Centaur của Mỹ tại cực nam Mặt Trăng năm 2009 từng giúp phát hiện lớp băng ẩn dưới bề mặt.
Trong vài ngày tới, tàu Quỹ đạo Trinh sát Mặt Trăng của NASA dự kiến bay qua khu vực này để đo đạc chính xác hơn. Dữ liệu mới sẽ được kết hợp với khảo sát của Danuri, qua đó bổ sung thêm nguồn tư liệu cho các nghiên cứu quốc tế về Mặt Trăng.
Sen Vàng (tổng hợp)
