Iran tuyên bố chưa mở lại eo biển Hormuz nếu Mỹ không đáp ứng toàn bộ điều kiện của Tehran, trong khi nước này gần đạt thỏa thuận riêng với Oman.
- Hải Phòng xử phạt, tiêu hủy gần 1,3 tấn chân gà
- Nắng nóng miền Bắc, miền Trung có nơi chạm 40 độ
- Hoa tai kim cương hơn 9,4 tỷ đồng của bà Trương Mỹ Lan được đấu giá
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 09/8 khẳng định chưa có kế hoạch mở lại eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ chấp nhận các điều kiện mà Tehran đưa ra một ngày trước đó.
Chuẩn tướng Hossein Mohebi, người phát ngôn IRGC, ngày 08/8 cho biết Washington phải “chấp nhận đầy đủ” các yêu cầu của Iran và không can thiệp vào tiến trình đàm phán khu vực nếu muốn Hormuz được mở lại.
Tuyên bố được đưa ra tại Tehran, sau khi ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, công bố loạt điều kiện mới.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết việc mở cửa eo biển còn phụ thuộc vào “các điều kiện khác”, đồng thời cáo buộc Mỹ vi phạm biên bản ghi nhớ (MOU) ký hồi tháng 6.
Cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel bắt đầu ngày 28/2/2026 sau các cuộc không kích nhằm vào Iran. Xung đột kéo dài đã khiến Hormuz trở thành một trong những điểm nóng của thị trường năng lượng toàn cầu.
Eo biển này án ngữ khoảng 25% lượng dầu thô và gần 20% khí hóa lỏng (LNG) được giao thương bằng đường biển trên thế giới. Iran đã sử dụng quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến hàng hải để gây sức ép trong các cuộc đàm phán.
Trước đó, Tehran từng đưa ra các yêu cầu liên quan đến việc chấm dứt chiến tranh, bồi thường thiệt hại và công nhận vai trò của Iran đối với Hormuz.
Ngày 08/8, ông Zolghadr bổ sung các điều kiện gồm chấm dứt hành động quân sự nhằm vào Iran và các đồng minh tại Li-băng, Palestine, Yemen, Iraq; rút lực lượng hải quân, không quân đang phong tỏa; dỡ phong tỏa cảng biển; gỡ trừng phạt, giải tỏa tài sản bị đóng băng và bồi thường chiến tranh.
Iran và Oman mở một hướng đàm phán khác
Trong khi yêu cầu Mỹ đáp ứng các điều kiện chính trị, Iran và Oman lại đang tiến hành một cuộc đàm phán riêng về quản lý tàu thuyền qua Hormuz. Hai nước cho biết đã “rất gần” một thỏa thuận.
Tuy nhiên, theo IRGC, thỏa thuận kỹ thuật giữa Tehran và Muscat không đủ để dẫn tới việc mở cửa eo biển nếu Washington chưa đáp ứng các yêu cầu của Iran.
Sự tồn tại song song của hai tiến trình khiến triển vọng khơi thông Hormuz trở nên khó đoán. Một thỏa thuận giữa Iran và Oman có thể hỗ trợ khôi phục một phần hoạt động hàng hải, nhưng chưa giải quyết được những bất đồng chính trị giữa Tehran và Washington.
Ông Tim Waterer, chuyên gia phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, cho biết giới đầu tư vẫn thận trọng sau khi chứng kiến MOU hồi tháng 6 nhanh chóng đổ vỡ.
Trước chiến tranh, mỗi ngày có khoảng 130-140 lượt tàu đi qua Hormuz. Lưu lượng hiện nay khó có thể sớm trở lại mức này.
Giá dầu Brent chốt quanh 83,55 USD/thùng cuối tuần trước, sau khi từng xuống dưới 80 USD chỉ vài ngày trước. Diễn biến này cho thấy thị trường tiếp tục phản ứng mạnh trước những tín hiệu thay đổi từ Tehran.
Các hiệp hội vận tải biển lớn cũng gửi thư tới Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cảnh báo việc áp phí “dịch vụ” đối với tàu qua eo biển có thể làm tăng chi phí thương mại toàn cầu.
Cho đến nay, hai tiến trình vẫn chưa được kết nối: Iran và Oman tập trung vào cơ chế quản lý hàng hải, còn Tehran đặt việc mở cửa Hormuz gắn với các yêu cầu đối với Mỹ. Vì vậy, thời điểm tuyến hàng hải này được khai thông hoàn toàn vẫn còn bỏ ngỏ.
Hồng Sơn (tổng hợp)
