Một cây trầm hương cổ thụ hơn 500 năm tuổi ở Hà Tĩnh vừa được công nhận Cây Di sản Việt Nam, sau gần một năm hoàn tất các thủ tục xét duyệt. Đáng chú ý, “báu vật” này lâu nay vẫn phải được quây bằng khung sắt, thép gai để phòng nguy cơ bị xâm hại.
- Cựu tù nhân ở Nghệ An đào ma túy chôn dưới vườn, nhận án 25 năm
- Giám đốc Gia Lai bị bắt vì chiếm đoạt 12 tỷ đồng góp vốn
- Môi giới lừa bán một thửa đất cho nhiều người, chiếm hơn 1 tỷ đồng
Ngày 25/8, ông Nguyễn Trọng Vỹ, Phó Chủ tịch UBND xã Hương Khê (Hà Tĩnh), cho biết địa phương vừa phối hợp Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam tổ chức lễ công bố quyết định công nhận Cây Di sản Việt Nam đối với cây trầm hương tại đền Cây Chay.
Cây cao khoảng 25m, chu vi gốc 2,6m, tán rộng hơn 11m. Qua khảo sát, cây được xác định hơn 500 năm tuổi, lâu nhất tỉnh Hà Tĩnh và thuộc nhóm cây trầm quý hiếm hàng đầu cả nước. Người dân địa phương gọi đây là “cây trầm tổ”.
Cây nằm trong Khu di tích lịch sử cách mạng Rôộc Cồn, xóm Bình, xã Phú Phong, huyện Hương Khê cũ. Theo ông Vỹ, ngoài giá trị về mặt sinh học, cây còn gắn với đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng của nhiều thế hệ.
Từ báu vật của làng đến Cây Di sản
Quần thể Khu di tích Rôộc Cồn gồm địa điểm Rôộc Cồn và đền Cây Chay, từng là nơi hoạt động bí mật của Đảng bộ huyện Hương Khê trong thời kỳ Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931. Nơi đây từng được sử dụng để cất giấu tài liệu, in truyền đơn, họp bàn. Ngày 20/4/1931, hàng nghìn người tập trung biểu tình tại Rôộc Cồn, trở thành một dấu mốc của phong trào cách mạng địa phương.
Quyết định công nhận cây trầm tổ là Cây Di sản Việt Nam được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam đưa ra từ cuối tháng 9/2025, sau khi có kết quả khảo sát tuổi cây. Đến ngày 25/8/2026, địa phương mới tổ chức lễ công bố tại thực địa.
Tại Hương Khê cũ, đây không phải cây trầm duy nhất được vinh danh. Hai cây trầm hương khác, đều hơn 200 năm tuổi tại đền Khoai Vạc, cũng đã được công nhận Cây Di sản từ tháng 9/2025.
Điều đáng chú ý là trong nhiều năm, người dân phải tự dựng khung sắt và thép gai quanh gốc cây để bảo vệ. Biện pháp này xuất phát từ giá trị kinh tế cao của gỗ và tinh dầu trầm hương, đồng thời cho thấy nguy cơ cây bị xâm hại luôn hiện hữu.
Danh hiệu Cây Di sản vì thế không phải điểm khởi đầu của việc bảo vệ cây. Từ trước khi có quyết định công nhận, cộng đồng địa phương đã coi cây như một báu vật và tự nguyện gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Giá trị của cây cũng nằm ở đặc điểm đặc biệt của loài trầm hương. Trầm không tự nhiên xuất hiện ngay trong thân cây mà hình thành dần sau những tổn thương, tích tụ qua thời gian dài. Những vết thương của cây vì thế cũng là một phần tạo nên giá trị quý hiếm của nó.
Trong thời gian tới, chính quyền xã Hương Khê cho biết sẽ duy trì vùng bảo vệ quanh gốc, theo dõi sinh trưởng, phòng ngừa sâu bệnh và hạn chế tác động đến bộ rễ, thân, tán cây. Tuy nhiên, địa phương chưa công bố cụ thể về nguồn lực cũng như đơn vị chịu trách nhiệm giám sát cây trong dài hạn.
Từ một cây cổ thụ được người dân âm thầm bảo vệ bằng những hàng thép gai, cây trầm tổ nay đã có thêm một danh hiệu chính thức. Điều đặt ra sau lễ công nhận là làm sao biến danh hiệu ấy thành một cơ chế bảo vệ thực chất, để “báu vật” hơn 500 tuổi tiếp tục tồn tại cùng di tích và cộng đồng địa phương.
Vinh Vũ (tổng hợp)
