LẠNG SƠN — Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn kiểm tra công tác ứng phó mưa lũ tại Thất Khê, nơi hơn 1.250 hộ dân phải sơ tán và thiệt hại ước tính hơn 20 tỷ đồng.
- Giám đốc công ty bất động sản bị khởi tố
- Quảng Phú ngập nặng, hạ tầng thoát nước chưa theo kịp đô thị hóa
- Siết phân lô bán nền, khu vực nào bị ‘khóa’?
Mưa lũ do hoàn lưu bão số 4 khiến nhiều khu dân cư ở xã Thất Khê ngập sâu, giao thông bị chia cắt, trong khi hồ Bản Lải phải mở tối đa 3 cửa xả sâu để bảo đảm an toàn công trình. Tình trạng ngập tại Thất Khê và khu vực Tràng Định đã tái diễn nhiều năm, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp lâu dài thay vì chỉ xử lý từng đợt mưa lũ.
Ngày 24/8/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cùng Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Nguyễn Cảnh Toàn trực tiếp kiểm tra tình hình ứng phó mưa lũ tại xã Thất Khê và việc vận hành hồ Bản Lải. Đây là thời điểm hồ phải mở tối đa 3 cửa xả sâu để bảo đảm an toàn công trình, trong khi nước từ sông Kỳ Cùng dâng cao khiến vùng hạ du ngập nặng.
Theo báo cáo của địa phương, đến sáng 24/8, khoảng 300 ha lúa và hoa màu bị ngập, đập dâng Kéo Ngòa tại thôn Bản Mới hư hỏng. Quốc lộ 4A qua các thôn Đại Đồng, thôn 2 và thôn 4 ngập sâu 3-4m, khiến giao thông bị chia cắt; hơn 700 người được huy động hỗ trợ sơ tán và khoảng 800 suất nhu yếu phẩm được cấp cho các hộ bị ảnh hưởng.
Từ chiều 21/8, bão số 4, tên quốc tế Narra, di chuyển chậm và gần như đứng yên trên vùng biển Quảng Ninh – Hải Phòng. Hoàn lưu bão sau đó gây mưa lớn kéo dài tại Đông Bắc Bộ, trong đó Lạng Sơn là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng.
Lượng nước đổ về hồ Bản Lải tăng nhanh sau mưa lớn, có thời điểm đạt khoảng 1.119 m3/giây vào chiều 22/8. Hồ có dung tích toàn bộ gần 156 triệu m3, nên để bảo đảm an toàn, đơn vị quản lý đã vận hành tối đa 3 cửa tràn xả sâu với tổng lưu lượng khoảng 810 m3/giây theo phương án xả lũ khẩn cấp được UBND tỉnh Lạng Sơn phê duyệt.
Nằm ở hạ du hồ Bản Lải, Thất Khê cùng Tràng Định từ lâu được xem là “rốn lũ” của Lạng Sơn. Nước sông Kỳ Cùng dâng cao, cộng với lượng nước xả từ hồ, khiến nhiều khu dân cư ngập gần đến mái nhà; đến sáng 24/8, mực nước hồ giảm còn cao trình 310,85 m và đơn vị quản lý duy trì một cửa xả với lưu lượng khoảng 257,1 m3/giây để giảm áp lực cho hạ du.
Hồ giữ được nước nhưng hạ du vẫn ngập sâu
Trước đợt mưa bão, dung tích hồ Bản Lải chỉ khoảng 42,1 triệu m3, nhưng đến đỉnh lũ đã tăng lên 147,43 triệu m3. Như vậy, hồ đã giữ lại khoảng 105,3 triệu m3 nước, tương đương hơn 42.000 bể bơi tiêu chuẩn Olympic, không để toàn bộ lượng nước này đổ xuống hạ du cùng lúc.
Tuy nhiên, lượng nước phải xả trong thời gian ngắn vẫn khiến Thất Khê ngập sâu. Đây là nghịch lý được đặt ra trong quá trình vận hành hồ: công trình có nhiệm vụ cắt lũ cho hạ du, nhưng khi lượng nước về hồ tăng quá nhanh, việc xả khẩn cấp để bảo đảm an toàn công trình cũng tạo thêm áp lực cho khu vực phía dưới.
Quá trình vận hành hồ cũng cho thấy hệ thống quan trắc, truyền dữ liệu và phần mềm giám sát chưa hoạt động ổn định. Cán bộ phải trực 24/24 giờ để đối chiếu số liệu thực tế, phục vụ việc điều hành hồ trong thời điểm mưa lũ diễn biến phức tạp.
TThứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng tình trạng ngập lụt tại Thất Khê và khu vực Tràng Định đã kéo dài nhiều năm, vì vậy không thể năm nào cũng chỉ xử lý tình huống trước mắt mà cần “giải pháp căn cơ, lâu dài”. Hướng xử lý được đề cập là tính toán trên quy mô toàn lưu vực, tiếp tục phát huy vai trò cắt lũ của hồ Bản Lải, đồng thời nghiên cứu thanh thải dòng chảy nhằm nâng khả năng thoát lũ cho khu vực hạ du.
Khi nước rút, bài toán chống ngập tại “rốn lũ” Thất Khê vẫn cần một lời giải lâu dài, thay vì tiếp tục ứng phó theo từng mùa mưa bão.
Minh Tâm (tổng hợp)
