Một phần tư thế kỷ sau thảm kịch kinh hoàng ở New York, FBI thừa nhận việc phát hiện những phần tử cực đoan hiện nay khó khăn hơn trước. Đáng chú ý, chính sự kiện 11/9 vẫn được các mạng lưới cực đoan khai thác để kích động những kẻ tấn công đơn độc ngay trên đất Mỹ.
- Bảy quả hồ lô gọi người lạ đến bên vợ chồng già
- Công nhân Nepal ngoi lên từ lòng đất sau 9 ngày mất tích
- Khách Nga tăng tốc, du lịch Việt Nam đón thêm sức bật
Hai mươi lăm năm sau khi al-Qaeda thực hiện loạt tấn công khiến gần 3.000 người thiệt mạng, giới chức an ninh Mỹ khẳng định nguy cơ khủng bố từ nước ngoài chưa biến mất.
Trả lời ABC News ngày 7/9 (giờ Mỹ), ông Chris Raia, Đồng Phó Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI), cho rằng cơ quan này hiện “có vị thế tốt hơn nhiều” để ngăn chặn một âm mưu quy mô lớn như vụ al-Qaeda năm 2001. Hai thập kỷ thay đổi về pháp luật, công nghệ và năng lực tình báo đã giúp FBI củng cố đáng kể khả năng phát hiện, ngăn chặn các mạng lưới khủng bố.
Tuy nhiên, mối đe dọa cũng thay đổi theo cách khiến lực lượng an ninh khó ứng phó hơn. Các tổ chức khủng bố quốc tế ngày càng “thích ứng” và “linh hoạt”, chuyển sang kích động những “kẻ tấn công đơn độc” thông qua mạng xã hội. Theo ông Raia, đây là những đối tượng “khó phát hiện hơn rất nhiều” so với các âm mưu có tổ chức trước đây.
Từ những âm mưu lớn đến những kẻ tấn công đơn độc
Ngày 11/9/2001, các phần tử al-Qaeda không tặc bốn máy bay dân dụng, lao vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, Lầu Năm Góc và một cánh đồng ở Pennsylvania, khiến gần 3.000 người thiệt mạng.
Thảm kịch này đã định hình lại chính sách an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời thúc đẩy chiến dịch “Nếu thấy điều bất thường, hãy báo ngay” (See something, say something), được ông Raia nhắc lại trong cuộc phỏng vấn.
Trong nhiều năm, trọng tâm chống khủng bố của Mỹ là ngăn chặn các âm mưu quy mô lớn do những mạng lưới ở nước ngoài trực tiếp tổ chức và chỉ đạo. Nhưng sự phổ biến của mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản cách thức cực đoan hóa.
Thay vì tuyển mộ, huấn luyện trực tiếp, các nhóm như al-Qaeda hay Nhà nước Hồi giáo (ISIS) tự xưng có thể truyền bá tư tưởng qua internet. Một cá nhân có thể tiếp xúc với nội dung cực đoan, tự hình thành động cơ và tiến tới hành động mà không cần nằm trong một mạng lưới rõ ràng.
Đó cũng là lý do ông Raia cho rằng bài toán an ninh nội địa Mỹ hiện nay không đơn thuần là năng lực chống khủng bố suy giảm. Vấn đề nằm ở chỗ đối tượng cần theo dõi đã phân tán hơn, hoạt động ít dấu vết hơn và khó dự đoán hơn.
Nghịch lý này thể hiện rõ trong số liệu mà ông Raia đưa ra. Trong khoảng một năm rưỡi qua, FBI đã bắt giữ ít nhất 16 người tại Mỹ vì cáo buộc âm mưu hoặc hỗ trợ âm mưu sát hại người Mỹ nhân danh al-Qaeda hoặc ISIS.
Không có một vụ tấn công quy mô lớn nào thành công, nhưng số vụ việc bị phát hiện cho thấy nguy cơ vẫn hiện hữu, chỉ chuyển sang hình thức khó nhận diện hơn.
Một trường hợp gần đây là Jessica Bowie, 35 tuổi, ở Albany, bang New York. Ngày 19/8, FBI bắt giữ người phụ nữ này với cáo buộc lên kế hoạch đặt thiết bị nổ tại tòa nhà Nghị viện bang New York nhằm sát hại các nghị sĩ.
Theo hồ sơ truy tố của Bộ Tư pháp Mỹ, thiết bị mà Bowie định sử dụng thực chất là bom giả do đặc tình FBI cung cấp trong quá trình theo dõi kéo dài nhiều tuần.
Trong thời gian trước khi bị bắt, Bowie từng đăng trên mạng xã hội lời kêu gọi “ngợi ca Thánh Allah vì ngày 11/9”. Tại cuộc họp báo sau vụ bắt giữ, ông Craig Tremaroli, người đứng đầu văn phòng FBI tại Albany, nói Bowie đã thay đổi từ một cô bé từng vẫy cờ Mỹ sau sự kiện 11/9 thành người sở hữu những hình ảnh mô tả tòa tháp đôi sụp đổ.
Với ông Raia, 11/9 vẫn là một biểu tượng được những kẻ cực đoan hóa trên mạng thường xuyên nhắc lại, như một “sự kiện trọng đại” trong nội dung tuyên truyền của chúng.
Không chỉ thay đổi phương thức hoạt động, các tổ chức khủng bố này còn duy trì lực lượng đáng kể ở bên ngoài nước Mỹ.
Theo báo cáo tình báo Mỹ công bố hồi tháng 3, ISIS và al-Qaeda chủ yếu tận dụng mạng xã hội để tiếp cận người dùng tại Mỹ, trong khi lực lượng của chúng ở nước ngoài vẫn được duy trì ở quy mô lớn. ISIS hiện được ước tính có khoảng 18.000 thành viên trên toàn cầu, còn al-Qaeda khoảng 28.000 người.
Một mối lo khác đang được FBI theo dõi là máy bay không người lái. Ông Raia cảnh báo sẽ là “ngây thơ” nếu cho rằng mối đe dọa này sẽ không bao giờ xuất hiện tại Mỹ.
Sau 25 năm, nước Mỹ rõ ràng đã có nhiều công cụ hơn để đối phó với một cuộc tấn công kiểu 11/9. Nhưng chính sự thay đổi của khủng bố khiến cuộc chiến này không thể chỉ dựa vào việc tìm kiếm những mạng lưới lớn.
Khi tư tưởng cực đoan có thể lan truyền qua màn hình và một cá nhân có thể hành động mà không cần nhận chỉ thị trực tiếp, việc phát hiện mối nguy trước khi nó biến thành thảm họa trở thành bài toán khó hơn nhiều đối với FBI.
Vinh Vũ (tổng hợp)
