Nghề cũ thành sản phẩm du lịch ở những làng quê Việt

Từ nghề dệt lanh, trồng hoa đến nếp sống bản địa, nhiều làng quê Việt đang tạo sinh kế mới khi biến giá trị truyền thống thành sản phẩm du lịch.

Tại xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang, hơn 200 lượt khách lưu trú mỗi ngày đang tìm đến làng Lô Lô Chải, nơi được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh “Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025”. Từ Tuyên Quang, Thái Nguyên, Đà Nẵng đến Đồng Tháp, nhiều cộng đồng đang cho thấy nghề dệt, nghề nông và nếp sống bản địa có thể trở thành sản phẩm du lịch, đồng thời tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Khám phá 5 ngôi làng phát triển du lịch cộng đồng, nơi văn hóa, nghề truyền thống và đời sống địa phương trở thành điểm hút khách.
Người dân Lùng Tám sinh sống giữa những ngôi nhà truyền thống ở vùng cao Tuyên Quang. (Ảnh minh họa: HPM)

Anh Sình Dỉ Gai, người dân làng Lô Lô Chải, cho biết nhờ làm du lịch mà thôn có diện mạo mới và cuộc sống người dân được nâng cao rõ rệt.

Xu hướng đưa nghề truyền thống vào du lịch đang gặp đúng nhu cầu của du khách. Theo Báo cáo Du lịch và Bền vững của Booking.com, 78% du khách Việt mong muốn khoản chi tiêu trong chuyến đi được giữ lại để hỗ trợ cộng đồng địa phương, trong khi 85% tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, mang đậm bản sắc văn hóa bản địa.

Người nông dân chăm sóc rau tại làng Trà Quế, nơi phát triển du lịch gắn với nghề nông. (Ảnh minh họa: HPM)

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu “không đánh đổi di sản, bản sắc và môi trường lấy tăng trưởng trước mắt”, đồng thời xác định người dân là chủ thể của quá trình này.

Trên thực tế, nhiều mô hình đã hình thành trước khi xu hướng này được nhấn mạnh trong chính sách. Thái Hải (Thái Nguyên) là làng Việt Nam đầu tiên được UNWTO vinh danh “Làng du lịch tốt nhất thế giới” vào cuối năm 2022, cùng đợt với làng rau Trà Quế.

Đến tháng 10/2025, Lô Lô Chải và Quỳnh Sơn (Lạng Sơn) tiếp nối danh hiệu này, nâng tổng số làng Việt được UN Tourism công nhận lên 5, giữa hơn 270 hồ sơ từ 65 quốc gia.

Một con mèo đứng bên cửa sổ ngôi nhà trình tường giữa sắc hoa mùa xuân. (Ảnh minh họa: HPM)

Tại Lùng Tám và Sa Đéc, dù chưa có danh hiệu quốc tế, nghề dệt lanh và trồng hoa cũng đang được gắn với hoạt động tham quan, trải nghiệm trực tiếp. Cách làm này giúp nghề truyền thống không chỉ được duy trì mà còn trở thành một phần của sinh kế địa phương.

Từ 10 thành viên ban đầu, Hợp tác xã Dệt lanh Lùng Tám hiện tạo việc làm cho hơn 100 lao động, phần lớn là phụ nữ H’Mông. Tại Lô Lô Chải, trong 120 hộ dân có 56 hộ chuyển đổi nhà trình tường cổ thành homestay tự vận hành.

Ông Đoàn Mạnh Cương, chuyên gia du lịch, nhận định quá trình hoàn thiện thể chế phát triển văn hóa đang diễn ra đúng lúc ngành du lịch Việt Nam phục hồi mạnh mẽ, khẳng định vai trò điểm sáng của nền kinh tế và có sức lan tỏa rất lớn.

Người phụ nữ ngồi dệt vải thủ công trong không gian sinh hoạt truyền thống. (Ảnh minh họa: HPM)

Tuy nhiên, lượng khách tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu giữ gìn cảnh quan và bản sắc. Chính quyền xã Lũng Cú thừa nhận áp lực lên công tác quản lý xây dựng và bảo tồn cảnh quan, trong khi việc giữ được “chất bản địa” giữa quá trình thương mại hóa là bài toán không đơn giản.

Từ một tấm vải lanh đến luống hoa, nghề cũ đang mở thêm hướng đi cho người dân ở nhiều làng quê. Khi du lịch đem lại nguồn lợi mới, việc giữ gìn nghề truyền thống, cảnh quan và nếp sống bản địa vẫn là nền tảng để những giá trị ấy có thể đi xa.

Vũ Hiếu (tổng hợp)