Tại Hà Nội, đại diện cha mẹ học sinh và lãnh đạo các cơ sở giáo dục đưa ra những quan điểm khác nhau về cách tổ chức hoạt động hỗ trợ học sinh trong bối cảnh quy định quản lý quỹ phụ huynh có nhiều thay đổi.
- Hải Phòng mở thêm đường biển trực tiếp, hàng Việt giảm chi phí logistics
- Môi giới mại dâm nhiều triệu đồng, bị phát hiện liên quan đường dây ma túy
- Mức án đề nghị với cựu viện trưởng sau những kết luận giám định
Từ ngày 15/11, theo Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh mới do Bộ GD&ĐT ban hành, ban đại diện không còn được thu và quản lý quỹ lớp hay các khoản đóng góp khác. Thay đổi này đặt ra yêu cầu tìm cách phối hợp, vận động hỗ trợ phù hợp, đồng thời hạn chế tình trạng đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện nhưng tạo áp lực cho các gia đình.
Chị Trần Tuyết Mai, Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh lớp 4 tại một trường tư thục ở phường Hà Đông, Hà Nội, cho biết phụ huynh đã thống nhất các khoản chi từ quỹ học kỳ I ngay đầu năm học. Tuy nhiên, trước quy định mới, chị lo ngại việc tổ chức những hoạt động tập thể sẽ phát sinh bất tiện nếu mỗi lần thực hiện lại phải vận động đóng góp riêng.
Theo chị Mai, trong năm học có nhiều dịp để học sinh giao lưu, gắn kết như ngày 20/10, tổng kết năm học, biểu diễn văn nghệ, sinh nhật hoặc tặng quà động viên cuối tháng, cuối kỳ. Nếu không có kế hoạch kinh phí từ đầu, việc kêu gọi đóng góp theo từng sự kiện có thể khiến phụ huynh mất thêm thời gian và tạo áp lực cho người phụ trách ban đại diện.
Chị kiến nghị cần phân định rõ kinh phí phục vụ hoạt động của ban đại diện với khoản hỗ trợ nhà trường, đồng thời hướng dẫn cụ thể về việc phụ huynh trực tiếp đóng góp để tổ chức hoạt động cho con em mình.
Ở chiều ngược lại, anh Nguyễn Mạnh Hùng, trưởng ban phụ huynh có con học tại một trường THPT ở Hà Nội, cho rằng không duy trì quỹ lớp không đồng nghĩa với việc các hoạt động dành cho học sinh phải dừng lại. Theo anh, điều quan trọng là xây dựng kế hoạch rõ ràng, cân nhắc nhu cầu thực tế và bảo đảm các khoản đóng góp được sử dụng đúng mục đích.
Anh Hùng đề xuất căn cứ kế hoạch từng học kỳ của nhà trường để xác định các hoạt động như Trung thu, ngày 20/10, thi đua học tập, ngoại khóa và văn nghệ. Ban đại diện có thể thảo luận về mức độ tham gia, dự toán kinh phí trước khi vận động phụ huynh đóng góp trên tinh thần tự nguyện, không cào bằng hay ấn định mức bình quân.
Những gia đình không tham gia không được bị ép buộc; việc huy động thêm nguồn tài trợ từ mạnh thường quân cũng cần bảo đảm minh bạch và thiết thực. Anh Hùng nhấn mạnh kinh phí phải phục vụ trực tiếp cho học sinh, không dùng cho nhu cầu riêng của cha mẹ, thầy cô hoặc các hạng mục cơ sở vật chất, sửa chữa trường lớp và vật tư tiêu hao thuộc trách nhiệm chi của nhà trường.
Về phía cơ sở giáo dục, bà Nguyễn Thị Hồng Cẩm, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trãi (Hà Nội), cho biết nhà trường sẽ thông báo để ban đại diện cha mẹ học sinh thực hiện đúng quy định mới, đồng thời phối hợp nhằm hỗ trợ học sinh. Chẳng hạn, việc khen thưởng học sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi sẽ được tính toán lại: thay vì thưởng tiền mặt 100.000 đồng mỗi em như trước, các bên sẽ chuyển sang hình thức quà tặng.
Bà Lê Minh Nguyệt, Hiệu trưởng Trường THCS Lê Lợi (Hà Đông), cho biết trong sáu năm qua, trường không nhận tiền từ quỹ cha mẹ học sinh các lớp để chuyển vào quỹ ban đại diện cấp trường. Theo bà, ban đại diện được thành lập nhằm phối hợp, đồng hành trong hoạt động giáo dục; nhà trường sẽ tiếp tục hướng dẫn các lớp hỗ trợ giáo viên dựa trên nhu cầu thực tế mà không cần tổ chức thu quỹ.
Minh bạch đóng góp vẫn là bài toán cần giải quyết
Thực tế, tình trạng lạm thu từng khiến nhiều phụ huynh bức xúc khi quỹ ban đại diện có thể lên tới 2-3 triệu đồng mỗi học kỳ. Với lớp hơn 40 học sinh, tổng số tiền cả năm có thể xấp xỉ 200 triệu đồng, trong khi phần dành trực tiếp cho học sinh bị phản ánh là ít hơn các khoản chi mang tính “ngoại giao”.
Từ năm 2011, Bộ GD&ĐT đã có quy định cấm ban đại diện vận động các khoản không tự nguyện, cũng như thu tiền vệ sinh trường lớp, mua sắm thiết bị, sửa chữa hoặc xây mới công trình của nhà trường. Quy định trước đây cũng không cho phép ấn định mức đóng góp bình quân, nhưng việc mua ti vi, máy lạnh bằng các khoản tiền được chia đều vẫn diễn ra trong thực tế.
Vấn đề vì thế không chỉ nằm ở quy định mà còn ở cách thực thi. Khi mức đóng góp được đưa ra trong cuộc họp và danh sách đóng tiền được công khai, phụ huynh có thể gặp áp lực từ tập thể dù khoản thu được gọi là “tự nguyện”.
Điều lệ mới quy định ban đại diện không trực tiếp cầm tiền: khi cần hỗ trợ hoạt động đã có trong kế hoạch, ban phải công khai mục đích và nhu cầu để phụ huynh tự nguyện đóng góp bằng hiện vật hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp. Ban không được đặt khoản thu bắt buộc, ấn định mức tối thiểu, mức bình quân hay thời hạn đóng tiền, cũng không được nhân danh vận động tài trợ cho nhà trường.
Tuy nhiên, bài toán thực thi vẫn còn đó khi quy định chưa đi kèm chế tài xử lý cụ thể đối với các trường hợp vi phạm, trong khi nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất còn hạn chế. Việc thay đổi cách quản lý quỹ chỉ thực sự phát huy tác dụng khi các khoản đóng góp được giám sát minh bạch, quyền tự nguyện của phụ huynh được tôn trọng và mọi hoạt động đều hướng đến lợi ích của học sinh.
Nguyễn Chiu (tổng hợp)
