Áp lực so sánh với đồng trang lứa và thói quen tự trách bản thân đang trở thành nguyên nhân chính gây ra tình trạng trầm cảm ở người trẻ.
- Người đàn ông cầm dao: Giải cứu thành công tại Đắk Lắk
- Tên lửa Sarmat và khả năng tấn công từ quỹ đạo thấp của Nga
- Tổng thống Donald Trump thảo luận giải pháp chấm dứt chiến sự Ukraine
Cơ chế tự buộc tội xuất phát từ tâm lý thua kém
Tại Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, bác sĩ Nguyễn Viết Chung ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân trẻ tuổi liên tục tự buộc tội và đổ lỗi cho bản thân về mọi vấn đề trong cuộc sống. Điển hình là một nữ sinh luôn tự coi mình là gánh nặng, cho rằng bản thân quá kém cỏi khiến bố mẹ thất vọng dù những biểu hiện hàng ngày rất nhỏ nhặt. Ngay cả việc bạn cùng phòng ít nói hay kết quả học tập không như ý cũng bị cô diễn giải tiêu cực là do lỗi lầm của chính mình.
Trường hợp của Long, 23 tuổi, cũng phản ánh thực trạng tương tự khi anh rơi vào bẫy so sánh với bạn bè cùng trang lứa đã ổn định sự nghiệp. Suốt 5 năm loay hoay với việc học tập dang dở, Long mặc định sự chán chường là bản chất con người mình thay vì nhìn nhận các yếu tố tác động khác. Cảm giác tự ti và nỗi sợ bị chỉ trích khiến anh chọn cách trốn tránh thực tại bằng việc vùi đầu vào trò chơi điện tử để tìm sự giải thoát tạm thời.
Theo phân tích chuyên môn, các bệnh nhân này đã hình thành một cơ chế tự buộc tội hoàn chỉnh, đặt bản thân vào trung tâm của mọi sự việc không trọn vẹn. Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung cho rằng đây là hiện tượng “quy kết nội tại một cách tiêu cực”, khiến người trẻ tự đẩy mình vào trạng thái bất lực học được. Khi mỗi sai sót đều được coi là bằng chứng cho sự yếu kém về bản chất, lòng tự trọng bị bào mòn và dễ dẫn đến rối loạn lo âu hoặc trầm cảm.
Thực trạng xã hội và vai trò đồng hành của gia đình
Số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới chỉ ra trầm cảm là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tự sát, cướp đi sinh mạng của hơn 700.000 người mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, báo cáo từ UNICEF cho thấy khoảng 20% thanh thiếu niên đang phải đối mặt với các vấn đề sức khỏe tâm thần đa dạng. Đặc biệt, một khảo sát của NielsenIQ về Gen Z tiết lộ có tới 65% người trẻ cảm thấy áp lực nặng nề vì kỳ vọng phải liên tục vượt trội hơn những người đồng lứa.
Các chuyên gia lý giải rằng giới trẻ đang chịu áp lực từ sự giao thoa giữa văn hóa giáo dục truyền thống và những hình mẫu hoàn hảo trên mạng xã hội. Những lời động viên như “phải cố lên” hay “nghĩ tích cực” đôi khi phản tác dụng vì bộ não người bệnh đang xử lý cảm xúc theo hướng méo lệch. Việc gia đình dùng cách khích tướng hoặc so sánh với “con nhà người ta” chỉ khiến người trẻ thêm kiệt sức và cảm thấy không được thấu hiểu.
Để cải thiện tình trạng này, gia đình cần thay đổi cách tiếp cận từ phán xét sang đồng hành thấu cảm, tạo không gian an toàn để con cái chia sẻ cảm xúc. Sự phục hồi không đến từ nỗ lực trở nên hoàn hảo mà bắt nguồn từ việc học cách bao dung với những khiếm khuyết của bản thân và thực hiện các mục tiêu nhỏ. Thông qua lộ trình can thiệp đúng đắn, những niềm tin sai lệch về sự kém cỏi có thể được xóa bỏ, giúp người trẻ tìm lại giá trị thực của mình.
Theo: Vnexpress
