Hóa thạch Little Foot (StW 573), một trong những bộ xương hominin hoàn chỉnh nhất, đang thách thức phân loại cũ và gợi ý đây là loài tổ tiên loài người chưa từng biết đến, theo nghiên cứu mới công bố năm 2025.
- Bắt giữ 2 đối tượng ném vỏ chai chống đối công an
- Hơn 700.000 người phải sơ tán do xung đột Campuchia – Thái Lan
- Nhặt được vàng trong két sắt phế liệu, giao nộp cho công an
Khám phá và tranh luận ban đầu
Bộ xương Little Foot được phát hiện từ năm 1994–1998 tại hang Sterkfontein, Nam Phi – khu vực nổi tiếng thuộc Di sản Thế giới “Cái nôi loài người”. Đây là mẫu Australopithecus gần như nguyên vẹn (khoảng 90–95% bộ xương), bao gồm hộp sọ, cột sống, xương chậu và chi, niên đại ước tính từ 3–3,7 triệu năm trước.
Quá trình khai quật kéo dài hơn 20 năm do hóa thạch bị bao bọc trong đá cứng. Năm 2017, Ronald Clarke (người dẫn dắt khai quật) gán cho Australopithecus prometheus – tên loài cũ từ năm 1948 nhưng bị nhiều nhà khoa học coi là biến thể của Australopithecus africanus. Tuy nhiên, cộng đồng khoa học tranh luận gay gắt, với một số ý kiến cho rằng nó thuộc A. africanus – loài được Raymond Dart mô tả năm 1925.
Phân tích hộp sọ mới hé lộ sự khác biệt
Nghiên cứu năm 2025 do Tiến sĩ Jesse Martin (Đại học La Trobe, Úc) dẫn đầu, hợp tác với Đại học Cambridge và các tổ chức khác, được công bố trên American Journal of Biological Anthropology. Nhóm sử dụng quét 3D độ phân giải cao để so sánh hộp sọ Little Foot với mẫu chuẩn A. prometheus (MLD 1) và các mẫu A. africanus.
Kết quả cho thấy Little Foot không chia sẻ bộ đặc điểm độc đáo với bất kỳ loài nào. Các khác biệt chính tập trung ở phần sau hộp sọ:
- Mào dọc (sagittal crest) giống con đực khỉ đột hơn.
- Lồi chẩm ngoài (external occipital protuberance) rõ rệt.
- Mặt phẳng nuchal dài hơn và cấu trúc đường khớp sọ khác biệt.
Những đặc điểm này ổn định tiến hóa, nên sự khác nhau chỉ ra Little Foot có thể là loài riêng biệt – một nhánh hominin chưa được mô tả. Nó kết hợp nét cổ xưa (giống linh trưởng lớn) và đặc điểm tiến hóa (đi thẳng hai chân), không phải “kẻ sống sót muộn” của loài cổ.
Ý nghĩa đối với sự đa dạng tổ tiên loài người
Phát hiện củng cố quan điểm Nam Phi hơn 3–2 triệu năm trước là “điểm nóng” đa dạng hominin. Nhiều loài cùng tồn tại, như Homo naledi (cách hang Little Foot chỉ 2 km). Điều này thách thức quan niệm cũ rằng chỉ một loài hominin thống trị tại một thời điểm, và nhấn mạnh sự phức tạp của cây gia phả loài người.
Nhóm nghiên cứu chưa đặt tên loài mới, để dành cho Ronald Clarke – người phát hiện. Các bước tiếp theo bao gồm phân tích toàn bộ bộ xương và kiểm tra lại các mẫu A. africanus trong bảo tàng để tìm thêm “người họ hàng”.
Như Jesse Martin nhận định, mỗi lần đào sâu, câu chuyện tiến hóa loài người lại trở nên phức tạp và hấp dẫn hơn. Little Foot tiếp tục là minh chứng sống động cho hành trình khám phá nguồn gốc nhân loại.
Theo: Dân Trí
