Bill Gates cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể khiến hàng triệu việc làm biến mất chỉ trong một thập kỷ, nhanh hơn nhiều cuộc cách mạng công nghệ trước đây. Đáng chú ý, người từng dành nhiều kỳ vọng cho AI nay lại mong công nghệ này phát triển chậm hơn để con người có thời gian thích ứng.
- Con rể đánh bố vợ ngã đập đầu, bị khởi tố sau 12 ngày
- Cô gái 16 tuổi xứ Thanh toàn thắng, giành HCV thế giới
- Ảnh vệ tinh cho thấy lũ quét Himalaya tàn phá xa hơn dự tính
Trong bài luận dài gần 6.000 từ đăng trên Gates Notes ngày 27/8 theo giờ Hà Nội, nhà đồng sáng lập Microsoft nhận định quá trình chuyển sang kỷ nguyên AI có thể trở thành một trong những giai đoạn hỗn loạn nhất lịch sử nhân loại. Ở tuổi 70, ông cho rằng AI đang tiến đến khả năng thay thế nhiều hoạt động vốn dựa vào nhận thức con người, từ công việc văn phòng đến một số nghề lao động chân tay.
Trả lời Axios sau khi bài luận được công bố, Gates nhận định với tốc độ và hướng phát triển hiện nay, khả năng AI tạo ra tác động tiêu cực ròng đối với xã hội là rất cao.
Cảnh báo lần này nối tiếp quan điểm Gates từng đưa ra từ năm 2017, khi ông đề xuất đánh thuế robot thay thế người lao động. Ý tưởng khi đó bị xem là đi trước thực tế, nhưng sự phát triển nhanh của AI đang khiến vấn đề trở nên gần gũi hơn.
Các mô hình AI hiện có thể viết phần mềm, hỗ trợ chẩn đoán bệnh và xử lý hồ sơ pháp lý. Gates vốn tin công nghệ sẽ giúp con người giảm bớt những công việc nặng nhọc và thúc đẩy tiến bộ y học. Tuy nhiên, lần này ông thừa nhận đây là lần đầu trong đời mong một phát minh mới phát triển chậm lại.
Điểm đáng chú ý trong lập luận của Gates là đề xuất “Human Reserved”, tức dành riêng một số công việc cho con người ngay cả khi máy móc có thể thực hiện chúng hiệu quả hơn. Theo ông, việc mất một nghề nghiệp lâu năm không thể đơn giản được giải quyết bằng cách yêu cầu người lao động chuyển sang một lĩnh vực hoàn toàn khác.
Khi bài toán không còn chỉ là chuyện mất việc
“Không thể nói với một người 55 tuổi làm xây dựng cả đời rằng họ nên chuyển sang chăm sóc người già và mong họ thấy công việc đó ý nghĩa”, Gates viết trong bài luận.
Quan điểm này nhận được sự đồng tình nhưng cũng kéo theo tranh luận về giải pháp. Oren Etzioni, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Washington và nhà sáng lập Viện Trí tuệ Nhân tạo Allen, cho biết ông đồng ý với phần lớn nội dung Gates đưa ra nhưng cho rằng một số đề xuất chính sách cần được xem xét lại.
Etzioni ủng hộ đánh thuế robot nhằm ứng phó với tác động của tự động hóa, song phản đối đề xuất đánh thuế trên mỗi “token” AI mà Gates đưa ra. Theo ông, cách tính này chưa phản ánh đúng bản chất của vấn đề.
Từ kỳ vọng AI giải phóng con người khỏi những công việc nặng nhọc đến lo ngại công nghệ thay thế chính người lao động, quan điểm của Gates đang chuyển sang một câu hỏi khó hơn: xã hội sẽ giữ lại những công việc nào cho con người khi máy móc ngày càng làm được nhiều hơn.
Vũ Phượng (tổng hợp)
