Bụi mịn ở Hà Nội: Nguy cơ sức khỏe gia tăng mạnh

Nồng độ bụi mịn ở Hà Nội vượt 21 lần khuyến cáo WHO, kéo chất lượng không khí xuống mức kém – rất xấu, đe dọa sức khỏe người già, trẻ em và nhóm nhạy cảm.

Bụi mịn ở Hà Nội làm chất lượng không khí xuống mức kém

Gần một tuần qua, Hà Nội liên tục chìm trong lớp mù dày đặc do ô nhiễm bụi mịn, khiến chất lượng không khí giảm sâu và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, học tập và việc di chuyển của người dân.

Theo Cổng thông tin quan trắc môi trường (Trung tâm Quan trắc môi trường miền Bắc), lúc 9h30 ngày 3/12, chỉ số AQI tại trạm Cự Khối (Long Biên) đạt 131, nằm trong mức kém và có thể gây tác động xấu tới nhóm nhạy cảm. Dữ liệu từ IQAir cùng thời điểm cũng ghi nhận trạm Đại học Bách Khoa có chỉ số AQI 135. Dự báo từ nay đến cuối tuần, mức ô nhiễm có thể duy trì trong khoảng 150–170, tương ứng màu đỏ.

Không khí nhiều thời điểm chuyển sang mức rất xấu. Từ 21h đến 22h ngày 1/12, chỉ số AQI tại Hà Nội đã tăng lên 211 (màu tím), mức cảnh báo đặc biệt nguy hại cho sức khỏe.

Đáng chú ý, nồng độ bụi mịn PM2.5 đo được đạt 105 µg/m³, vượt 21 lần mức khuyến cáo trung bình năm là 5 µg/m³ của WHO. PM2.5 gồm những hạt siêu nhỏ có đường kính chỉ 2.5 micromet hoặc nhỏ hơn, dễ dàng đi sâu vào phổi và xâm nhập vào máu, được xem là tác nhân ô nhiễm nguy hiểm nhất đối với sức khỏe con người.

Bụi mịn ở Hà Nội và những tác hại âm thầm đối với cơ thể

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết PM2.5 thường mang theo các chất độc như kim loại nặng (chì, cadimi), hợp chất hữu cơ hoặc độc tố vi khuẩn. Theo ông, những hạt bụi mịn này “giống như phương tiện tí hon chở đầy chất độc, len lỏi đến nhiều cơ quan trong cơ thể”.

Ở cấp độ tế bào, PM2.5 gây stress oxy hóa, làm tổn thương ty thể và ADN. Khi đó, cơ thể phản ứng bằng cách phóng thích chất gây viêm, khiến tình trạng viêm lan rộng từ phổi đến hệ tim mạch và các cơ quan khác.

Những tác hại cụ thể gồm:

  • Đối với hệ hô hấp: PM2.5 gây kích ứng đường thở dẫn đến ho, khò khè, khó thở, nặng ngực; làm nặng thêm bệnh mạn tính như COPD và hen phế quản.
  • Đối với tim mạch: Bụi mịn làm tăng nguy cơ xơ vữa mạch, hình thành cục máu đông, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
  • Đối với các cơ quan khác: Một số độc chất theo máu lan tỏa, gây ảnh hưởng não, thận và hệ thần kinh.
  • Đối với trẻ em: PM2.5 có thể cản trở sự phát triển của phổi và não, gây hậu quả sức khỏe dài hạn.

Với người khỏe mạnh, bác sĩ Hoàng cũng nhấn mạnh không nên tập thể dục ngoài trời khi ô nhiễm đang ở mức nghiêm trọng, bởi hít thở nhiều khiến lượng bụi xâm nhập cơ thể tăng đột biến.

Nhóm nguy cơ cao cần đặc biệt thận trọng khi ô nhiễm tăng

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), ô nhiễm không khí không chỉ ảnh hưởng đến phổi và tim mà còn gây tổn thương mắt, da, giảm miễn dịch, thậm chí tác động đến sức khỏe tâm thần. Các nhóm cần cảnh giác cao bao gồm:

  • Trẻ em
  • Người cao tuổi
  • Người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch
  • Phụ nữ mang thai
  • Người có hệ miễn dịch yếu
  • Người thường xuyên làm việc ngoài trời

Cơ quan y tế khuyến cáo người dân hạn chế di chuyển ngoài trời khi AQI ở mức xấu; sử dụng khẩu trang đạt chuẩn lọc bụi PM2.5; đóng cửa nhà khi ô nhiễm tăng cao; đồng thời trang bị máy lọc không khí tại nhà nếu có điều kiện.

Theo: VnExpress