Căng thẳng Mỹ – Iran leo thang khi các đợt không kích trả đũa liên tiếp nổ ra vào cuối tháng Năm. Trong bối cảnh thực địa phức tạp, giới quan sát nhận định triển vọng cho một thỏa thuận ngoại giao toàn diện vẫn đang đối mặt nhiều rào cản.
- Iran bác bỏ các báo cáo về việc Tổng thống Masoud Pezeshkian từ chức
- Thủ tục đất đai Đà Nẵng rút ngắn thời gian giải quyết một nửa
- Quân đội Mỹ phóng tên lửa chặn tàu hàng hướng về phía cảng Iran
Các đòn tấn công thực địa và sự lung lay của lệnh ngừng bắn
Quân đội Mỹ (CENTCOM) ngày 01/6 công bố việc triển khai các đợt không kích vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran trong hai ngày 30 và 31/5. Quyết định này được đưa ra sau khi Tehran bị cáo buộc bắn hạ máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế. Các cuộc tấn công tập trung vào khu vực thành phố Geruk và đảo Qeshm, phá hủy hệ thống phòng không cùng các trạm điều khiển mặt đất. Washington khẳng định đây là bước đi tự vệ cần thiết nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền di chuyển qua khu vực.
Đáp lại, phía Iran đã nhắm vào các vị trí tại Kuwait, địa điểm mà Tehran cáo buộc là nơi khởi nguồn của các cuộc tấn công từ phía Mỹ. Theo hãng tin KUNA, hệ thống phòng không Kuwait đã phải nỗ lực đánh chặn các tên lửa và thiết bị bay không người lái đang hướng tới lãnh thổ nước này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baqaei, tuyên bố Iran có quyền đáp trả các căn cứ quân sự được sử dụng để xâm phạm chủ quyền, đồng thời chỉ trích mạnh mẽ hành động từ phía Washington.
Những đụng độ này diễn ra trong bối cảnh lệnh ngừng bắn từ ngày 07/4 đang trở nên hết sức mong manh. Theo giới quan sát, ranh giới giữa trạng thái ngừng bắn và giao tranh hạn chế ngày càng bị xóa nhòa bởi các đòn trả đũa liên tiếp. Tình trạng Iran kiểm soát eo biển Hormuz kết hợp với lệnh phong tỏa cảng biển từ Mỹ đã gây xáo trộn vận tải toàn cầu. Hậu quả là giá dầu thế giới đã ghi nhận mức tăng đáng kể hơn 3% chỉ trong ngày đầu tháng Sáu.
Bài toán lòng tin và sức ép chính trị từ cả hai phía
Tiến trình ngoại giao hiện đang rơi vào vòng xoáy thiếu lòng tin khi các bên liên tục cáo buộc đối phương vi phạm cam kết. Trưởng đoàn đàm phán Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng việc Mỹ tiếp tục phong tỏa kinh tế và không kiềm chế Israel là minh chứng cho sự thiếu thiện chí. Tehran được cho là đang phải sửa đổi dự thảo thỏa thuận sau khi nhận được phiên bản yêu cầu khắt khe hơn từ chính quyền Tổng thống Donald Trump. Một số nhà phân tích nhận định rào cản về niềm tin đang che mờ triển vọng hòa bình.
Dù vậy, Tổng thống Trump vẫn khẳng định trên mạng xã hội rằng Iran thực sự muốn đạt được một thỏa thuận có lợi. Tuy nhiên, ông đang chịu sức ép lớn từ chính giới Mỹ khi vừa phải hạ nhiệt giá nhiên liệu trước bầu cử quốc hội tháng 11, vừa phải duy trì vị thế cứng rắn trước phe diều hâu. Theo giới phân tích, bất kỳ sự nhượng bộ nào lúc này cũng có thể bị lợi dụng để gây áp lực chính trị trong nước. Điều này khiến Washington trở nên thận trọng hơn trong các bước đi ngoại giao.
Giáo sư Vali Nasr từ Đại học Johns Hopkins gợi ý rằng một lộ trình từng bước giảm phong tỏa có thể giúp xây dựng lòng tin bền vững hơn. Tuy nhiên, một số nhà quan sát lại cảnh báo những thỏa thuận nhỏ có thể chỉ là giải pháp tạm thời, không giải quyết được căn nguyên sâu xa của cuộc đối đầu. Hiện nay, câu hỏi về việc làm thế nào để thoát khỏi thế bế tắc hiện tại vẫn chưa có lời giải thỏa đáng. Các bên dường như vẫn đang thăm dò giới hạn của nhau trong một cuộc chơi đầy rủi ro.
Theo: Báo Thanh Niên
