Lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) tiếp tục được cải cách mạnh khi hàng loạt thủ tục hành chính được cắt giảm, chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng trách nhiệm của chủ đầu tư.
- Giết hàng xóm để cướp vàng rồi chở vợ đi bán
- Quảng Trị: 5 học sinh bị sóng cuốn khi tắm biển
- Thuốc chống đột quỵ giả từ bột mì, bán gần 3 triệu đồng/hộp
Theo đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (C07, Bộ Công an), những năm qua, hệ thống quy định về PCCC và CNCH liên tục được sửa đổi theo hướng loại bỏ các thủ tục không còn cần thiết, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu an toàn.
Luật PCCC và CNCH năm 2024 quy định 9 thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, giảm 28/37 thủ tục, tương ứng hơn 75% so với quy định pháp luật về PCCC trước đây. Trong số đó, 7 thủ tục được thực hiện tại cơ quan công an.
Thực hiện Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Bộ Công an tiếp tục đề xuất bỏ thêm 3 thủ tục do cơ quan công an thực hiện.
Ba thủ tục được đề xuất cắt giảm gồm kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC; nghiệm thu về PCCC đối với công trình, phương tiện giao thông đã được cơ quan công an cấp giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu; và phục hồi hoạt động của cơ sở, phương tiện giao thông cơ giới, hộ gia đình, cá nhân.
Bên cạnh đó, thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm định phương tiện PCCC cũng đã hết hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Như vậy, đến nay lĩnh vực PCCC và CNCH chỉ còn 3 thủ tục hành chính do cơ quan công an giải quyết và 2 thủ tục thuộc thẩm quyền UBND cấp xã.
Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng trách nhiệm chủ đầu tư
Theo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, việc thu gọn danh mục thủ tục hành chính không đơn thuần là giảm giấy tờ mà còn thể hiện sự thay đổi trong phương thức quản lý. Trọng tâm được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với quản lý rủi ro và đề cao trách nhiệm của chủ đầu tư. Tinh thần này được thể hiện qua phương châm “chủ động phòng ngừa, chủ động thực hiện, chủ động chấp hành”, hướng tới việc người dân và doanh nghiệp tự giác tuân thủ các quy định về an toàn PCCC.
Để cụ thể hóa Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, ngày 8/9, Chính phủ ban hành Nghị định số 347/2026/NĐ-CP sửa đổi một số nội dung của Nghị định số 105/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật PCCC và CNCH.
Nghị định mới tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và điều chỉnh đối tượng thuộc diện thẩm duyệt, thẩm định thiết kế về PCCC. Đáng chú ý, trong một số nội dung và trường hợp, chủ đầu tư được giao tự tổ chức thẩm định, thẩm duyệt thiết kế về PCCC theo hướng quản lý dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.
Cách làm này đặt trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật trực tiếp hơn vào chủ đầu tư. Khi thiết kế công trình đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về PCCC, chủ đầu tư có thể tổ chức thi công và nghiệm thu theo đúng thiết kế đã được thẩm định, phê duyệt. Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về PCCC cũng đã được Bộ Công an rà soát, sửa đổi theo hướng dễ hiểu và thuận tiện hơn trong tiếp cận, áp dụng.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho rằng nhận thức của nhiều chủ đầu tư về công tác PCCC đã có chuyển biến rõ rệt. Việc bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan công an vì vậy được kỳ vọng giúp giảm thời gian, nguồn lực quản lý nhà nước, đồng thời rút ngắn thời gian đưa công trình vào sử dụng và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Cùng với đó, thành phần hồ sơ được đơn giản hóa trên cơ sở khai thác dữ liệu, qua đó giảm công sức chuẩn bị hồ sơ cho người dân và doanh nghiệp.
Một điểm đáng chú ý khác là việc thẩm duyệt thiết kế điều chỉnh trong quá trình thi công cũng được thu hẹp. Thủ tục này chỉ được yêu cầu đối với những thay đổi lớn có thể ảnh hưởng đến điều kiện an toàn PCCC, chẳng hạn thay đổi vị trí, diện tích làm giảm khoảng cách PCCC; giảm kích thước đường, bãi đỗ xe chữa cháy; hoặc tăng số tầng của công trình.
Những thay đổi này cho thấy quản lý nhà nước về PCCC đang hướng đến việc tập trung nguồn lực vào các công trình, trường hợp có nguy cơ rủi ro cao, thay vì kiểm soát đồng loạt mọi khâu. Cùng với việc giảm thủ tục, trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC của chủ đầu tư, người quản lý và các chủ thể liên quan cũng được đặt ở vị trí rõ ràng hơn.
Việc chuyển mạnh sang hậu kiểm vì thế vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, xây dựng, vừa đòi hỏi các chủ thể phải thực hiện nghiêm các tiêu chuẩn, quy chuẩn và chịu trách nhiệm đối với việc tuân thủ quy định về PCCC trong thực tế.
Trần Yên (tổng hợp)
