Một loại dây leo mọc hoang bên bờ rào đang được nhiều người tìm mua để hỗ trợ mất ngủ, giảm căng thẳng. Tuy nhiên, công dụng hạ huyết áp của lạc tiên lại có thể trở thành bất lợi với một số người.
- 5 thói quen giúp da săn chắc, giữ collagen theo thời gian
- Khởi tố nhiều chủ xưởng tái chế ở Thanh Hóa vì gây ô nhiễm
- Ngư dân An Giang trôi dạt 4 ngày, được tàu Hải quân cứu sống
Cây lạc tiên, tên khoa học Passiflora foetida L., còn được gọi là chùm bao, nhãn lồng. Từ lâu, loại cây này được dân gian dùng để nấu nước uống hoặc sắc thuốc với mục đích an thần. Theo Dược thư Quốc gia 2022, lạc tiên có tác dụng an thần, chống co giật, hạ huyết áp và giảm đau. Ngọn non cũng có thể dùng làm rau hoặc phối hợp với các vị thuốc khác trong những bài thuốc hỗ trợ giấc ngủ.
Đáng chú ý, chính tác dụng hạ huyết áp khiến lạc tiên không phải lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người. Người vốn có huyết áp thấp, thường xuyên hoa mắt, chóng mặt hoặc đang điều trị bệnh tim mạch cần thận trọng nếu muốn sử dụng thường xuyên.
Lạc tiên: Tác dụng tốt nhưng không nên dùng tùy tiện
Trong lạc tiên có các nhóm hoạt chất như alkaloid, flavonoid và saponin, được cho là có tác động nhất định lên hệ thần kinh trung ương. Một số hoạt chất có thể giúp làm dịu trạng thái hưng phấn, từ đó hỗ trợ cơ thể thư giãn và đi vào giấc ngủ dễ hơn. Các nghiên cứu trên động vật cũng ghi nhận chiết xuất lạc tiên có khả năng làm giảm tác động kích thích của caffeine và kéo dài thời gian gây ngủ.
Flavonoid trong cây được cho là góp phần làm giãn mạch, hỗ trợ tuần hoàn và giảm áp lực lên thành mạch. Đây cũng là một trong những cơ sở giải thích vì sao lạc tiên được dân gian sử dụng với mục đích hỗ trợ hạ huyết áp. Ngoài ra, một số hợp chất trong cây còn có đặc tính chống co thắt, chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm nhẹ.
Nhưng một vị thuốc có nhiều công dụng không đồng nghĩa với việc ai cũng có thể sử dụng. Người huyết áp thấp có nguy cơ bị tụt huyết áp nhiều hơn, dẫn đến mệt mỏi, choáng váng hoặc chóng mặt. Người đang dùng thuốc an thần, thuốc chống đông máu hay thuốc ức chế MAO cũng cần hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng do nguy cơ tương tác thuốc.
Lạc tiên cũng không được xem là lựa chọn an toàn tuyệt đối đối với phụ nữ mang thai, nhất là trong ba tháng đầu, do lo ngại khả năng kích thích co bóp tử cung. Trẻ dưới 2 tuổi cùng người suy gan, suy thận cũng thuộc nhóm cần tránh hoặc phải có sự hướng dẫn của chuyên gia.
Việc sử dụng quá liều hoặc kéo dài cũng có thể gây tác dụng ngược. Thay vì thư giãn, người dùng có thể xuất hiện chóng mặt, bồn chồn hoặc lú lẫn. Vì vậy, không nên tự ý xem lạc tiên như một loại trà uống hằng ngày mà bỏ qua liều lượng và tình trạng sức khỏe.
Với người đang điều trị bệnh nền hoặc dùng thuốc thường xuyên, tham khảo bác sĩ, dược sĩ trước khi sử dụng là cách an toàn hơn. Lạc tiên có thể là vị thuốc dân dã hữu ích, nhưng hiệu quả và độ an toàn vẫn phụ thuộc vào đúng người, đúng cách và đúng liều.
Một dây leo mọc bên bờ rào có thể giúp giấc ngủ nhẹ nhàng hơn, nhưng cũng nhắc chúng ta rằng thuốc từ thiên nhiên không đồng nghĩa với việc có thể dùng tùy ý.
Trần Yên ( tổng hợp)
