Lạng Sơn – Ông Hoàng Quang Trung cùng nhiều hộ dân ở thị trấn Lộc Bình chọn cây sở để cải tạo đất đồi cằn, mở ra nguồn thu ổn định từ cây giống và dầu ép.
- Bắt tạm giam cựu thẩm phán vì thiếu trách nhiệm gây hậu quả
- Hải Phòng dùng AI, công chức xử lý công việc nhanh gấp ba lần
- Mưa lũ cuốn chết người, hàng chục tuyến đường bị sạt lở ở Lai Châu và Điện Biên
Từ những năm 1960, cây sở đã được đưa vào nhóm cây trồng chủ lực nhằm phủ xanh đất trống, đồi núi trọc ở vùng biên giới phía Bắc. Tại khu Lao Động, thị trấn Lộc Bình, tỉnh Lạng Sơn, ông Trung, sinh năm 1963, chuyển sang ươm giống cây sở, trám ghép và hồi ghép để tận dụng đất đồi của gia đình.
Cây sở, tên khoa học Camellia sasanqua, thuộc họ Chè. Cây sống trên núi đá vôi khô cằn ở Lạng Sơn và Cao Bằng, chịu được đất nghèo dinh dưỡng và ít sâu bệnh. Người trồng chỉ cần làm cỏ định kỳ, không phải bón nhiều phân hay phun thuốc bảo vệ thực vật. Quả sở chín vào khoảng tháng 10 hằng năm, được hái rồi phơi khô chờ ép dầu.
Hạt sở ép lạnh cho ra loại dầu chứa các axit béo Omega 3, 6, 9, tương đương một số dầu thực vật cao cấp trên thế giới. Trước đây dầu sở khó bán vì công nghệ khử mùi còn hạn chế, nhưng công nghệ ép và tinh chế mới đã cải thiện rõ chất lượng sản phẩm.
Dầu sở thành phẩm hiện có giá khoảng 400.000 đồng một lít, cao hơn nhiều loại dầu ăn phổ thông. Một số thị trường nước ngoài đang tìm mua loại dầu tự nhiên, ít qua xử lý hóa học này. Mỗi hecta sở cho từ 2 đến 3 tấn quả khô một năm. Bán quả thô, nông dân đã có thể thu về vài chục triệu đồng; nếu ép dầu, lợi nhuận ròng đạt khoảng 30-50 triệu đồng mỗi hecta.
Riêng gia đình ông Trung, mỗi năm bán ra khoảng 70.000 cây giống sở, giá 6.000 đồng một cây, thu nhập trên 200 triệu đồng sau khi trừ chi phí. Từ năm 2018, ông trồng thêm sở trên đất đồi của gia đình, đến nay đã có khoảng 4.000 cây, một số bắt đầu cho quả.
Phần lớn dầu sở vẫn được bán thô ra nước ngoài, vì trong nước chưa đủ năng lực chế biến sâu. Giá trị gia tăng vì thế chưa ở lại nhiều với người trồng. Người dân Lộc Bình vẫn trồng sở, ươm giống, chờ mùa quả tới. Việc chế biến sâu, nếu được đầu tư, sẽ giữ lại nhiều giá trị hơn cho vùng đất này.
Đức Vinh (tổng hợp)
