Hai tháng sau trận lũ lịch sử tháng 11/2025, nhiều khu vực ở Đăk Lăk vẫn trong quá trình khắc phục hậu quả. Khi Tết cận kề, người dân bước vào một cuộc chạy đua thầm lặng: dựng lại nhà cửa, khôi phục sinh kế và ổn định cuộc sống tối thiểu. Với họ, “chạy Tết” không còn là chuyện sắm sửa, mà là nỗ lực để kịp an cư, có nguồn thu và duy trì nhịp sống sau thiên tai.
- Hệ thống công ty ma trong vụ buôn lậu 1.800 tỷ
- Thêm hy vọng cho bệnh nhân ung thư Việt Nam từ liệu pháp và kỹ thuật mới
- Giống mai giảo Tân Châu thơm lạ, nở bền, vươn ra thị trường xuất khẩu
An cư: Ưu tiên số một trước thềm năm mới
Sau hơn hai tháng sống tạm trong chuồng bò, chị Hồ Thị Ngọc Trân (30 tuổi, xã Tuy An Đông, Đăk Lăk) cùng con trai dọn vào căn nhà vừa hoàn thiện. Ngôi nhà còn trống trải, tài sản chưa kịp sắm sửa, nhưng với chị, có mái che an toàn trước Tết là điều quan trọng nhất.
Trận lũ rạng sáng 20/11 đã khiến hai căn nhà của gia đình chị sập hoàn toàn. Nước xiết khoét móng, cuốn trôi hơn 50 bao lúa dự tính bán dịp cuối năm. Trong đêm mưa, chị buộc con vào người, bám cây mít trước sân chờ nước rút. Nhà ba mẹ chị ở gần đó cũng không trụ nổi, cả gia đình phải lần dây qua chuồng bò để tránh bị vùi lấp.
Sau lũ, hai căn nhà được đưa vào chương trình hỗ trợ xây dựng trước Tết. Gia đình chị nhận 170 triệu đồng. Chị Trân dựng nhà theo mẫu hỗ trợ, còn ba mẹ chị vay thêm tiền để xây nhà rộng và kiên cố hơn. Nền nhà được nâng cao gần một mét, móng gia cố sâu hơn, tường xây dày nhằm hạn chế rủi ro khi lũ quay lại.
Trong suốt thời gian thi công, ban ngày gia đình gấp rút xây dựng, ban đêm vẫn ngủ tạm trong chuồng bò. Chỉ cần tiếng tôn va vào gió là cả nhà giật mình tỉnh giấc. Với họ, tiến độ hoàn thành căn nhà trở thành mốc thời gian quan trọng nhất trước Tết.
Sau lũ, áp lực an cư lan rộng
Gia đình chị Trân là một trong nhiều hộ bị sập nhà tại xã Tuy An Đông. Trận lũ tháng 11/2025 khiến Đăk Lăk chịu thiệt hại nặng nề nhất cả nước trong năm, với 113 người tử nạn và thiệt hại ước tính hơn 4.500 tỷ đồng. Riêng tại khu vực này, hàng chục căn nhà bị cuốn trôi hoặc hư hỏng nghiêm trọng.
Hai tháng sau lũ, nhiều gia đình vẫn sống trong lều tạm hoặc chuồng trại. Việc dựng lại nhà cửa được ưu tiên hơn mọi kế hoạch khác. Khi Tết đến gần, áp lực thời gian càng rõ rệt. Một số hộ chấp nhận vay mượn thêm để kịp có mái nhà trước năm mới, dù biết gánh nợ sẽ kéo dài.
Sinh hoạt sau lũ vẫn gặp nhiều khó khăn. Gạo chủ yếu từ cứu trợ. Bếp được kê tạm trong chuồng bò hoặc lều bạt. Trong khi một số hộ đã bắt đầu cải tạo đất, gieo lại vụ mùa, những gia đình mất nhà hoàn toàn phải dồn toàn bộ nguồn lực cho mục tiêu an cư.
“Từ lúc thoát chết, chỉ mong có chỗ ở ổn định rồi tính tiếp”, người dân địa phương chia sẻ.
Gieo Tết: Nông dân chật vật giữ vụ cuối năm
Không mất nhà, nhưng nhiều hộ dân khác phải đối mặt với nguy cơ mất sinh kế. Ông Trần Thái Quý (57 tuổi, xã Tuy An Bắc) năm nay trễ nhịp hoa Tết vì thiên tai. Trước hiên nhà, khoảng 1.000 chậu vạn thọ được xếp kín, giảm đáng kể so với năm trước.
Trận lũ khiến ông phải rời nhà nhiều ngày để điều trị chấn thương. Khi quay về, bùn cát phủ kín nền, nhà không điện, không nước. Việc dọn dẹp kéo dài gần 10 ngày. Gió đêm thổi lên khiến bùn khô vụn thành cát, bụi bay khắp nhà. Cửa trôi mất, phải che tạm bằng ván, không gian sống lạnh buốt.
Vạn thọ cần xuống giống trước Tết khoảng hai tháng. Do trở về muộn, đất chưa kịp ủ, vật tư thiếu hụt vì lúa bị hỏng. Để kịp vụ hoa, ông Quý vay 15 triệu đồng tiền giống. Mỗi chậu dự kiến bán 15.000–20.000 đồng, trừ chi phí lãi chỉ vài nghìn. Năm ngoái trồng 2.500 chậu, năm nay còn khoảng 1.000, kèm khoản nợ chưa trả.
Quanh ông, nhiều nhà vườn không dám xuống giống vì lo ngại thiên tai tái diễn, chấp nhận bỏ vụ Tết.
Bám biển: Ngư dân gồng mình sau mất mát
Tại phường Sông Cầu, lũ khiến nghề nuôi tôm hùm gần như tê liệt. Trần Văn Quàng (24 tuổi) mất khoảng 50 triệu đồng tiền giống, trong khi chủ bè thiệt hại hàng tỷ đồng. Nước ngọt tràn sâu làm đàn tôm chết hàng loạt, dù đã hạ lồng xuống sâu để tránh sốc nước.
Sau lũ, hơn 95% sản lượng tôm hùm trong khu vực bị thiệt hại. Nguồn thu dồn vào vụ giáp Tết coi như mất trắng. Những mẻ tôm còn lại phải bán tháo với giá thấp hơn nhiều lần so với năm thuận lợi. Trong khi đó, các khoản nợ tiền giống, tiền mồi và chi phí bè vẫn đến hạn.
Để duy trì cuộc sống, Quàng nuôi thêm hàu, nhận sửa ghe và làm bè thuê. Công việc bắt đầu từ sáng sớm trên bè nuôi, chiều về sửa tàu thuyền hư hỏng do bão lũ. Thu nhập chỉ đủ trang trải sinh hoạt. Biển vẫn là kế sinh nhai, nhưng cũng là nguồn rủi ro lớn với ngư dân.
Sau lũ, người dân Đăk Lăk bước vào những cuộc chạy đua không ồn ào. Người lo an cư, người gắng giữ vụ mùa, người bám biển để duy trì sinh kế. Trong bối cảnh đó. Một cái Tết tối thiểu – có nhà ở, có bữa ăn và có hy vọng – trở thành mục tiêu chung, giúp họ tiếp tục vượt qua giai đoạn khó khăn sau thiên tai.
Theo: VnExpress
