Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ cho thấy “chiếc ô an ninh” không còn rộng mở, buộc châu Âu đối diện áp lực tự chủ thay vì tiếp tục phụ thuộc Washington.
- Hồ thủy điện lớn nhất miền Nam tăng mức xả lũ từ sáng 9/12
- Kiểm soát cân nặng: 6 cách hiệu quả khi trời lạnh
- Xây dựng nông thôn mới: 15 năm mở đường cho giai đoạn phát triển mới
Chiếc ô an ninh và thực tế thay đổi
Tài liệu Chiến lược An ninh Quốc gia dài 33 trang của chính quyền Tổng thống Donald Trump mở đầu bằng tuyên bố thời kỳ Mỹ “gồng mình như thần Atlas” để bảo vệ trật tự thế giới đã kết thúc. Kể từ sau Thế chiến II, Mỹ luôn được xem là trụ cột an ninh của châu Âu, sử dụng ngân sách và binh sĩ để duy trì ổn định cho khu vực. Tuy nhiên, cả trong nhiệm kỳ đầu lẫn hiện tại, ông Trump nhiều lần nhấn mạnh sự không hài lòng trước việc đồng minh châu Âu chi tiêu quốc phòng thấp và quá phụ thuộc vào Washington.
Ông từng khẳng định EU thậm chí được hình thành để “làm khó Mỹ”, đồng thời yêu cầu châu Âu tự chịu trách nhiệm nhiều hơn cho an ninh chính mình. Trong tài liệu mới, Nhà Trắng nêu rõ Washington không nên tiếp tục duy trì chiếc ô bảo vệ rộng lớn như trước.
Chiếc ô an ninh trước áp lực rút lại
Tài liệu mới không chỉ đặt ra yêu cầu châu Âu tự lực mà còn chỉ trích EU bóp nghẹt “tự do chính trị”, cảnh báo một số thành viên NATO có nguy cơ trở thành quốc gia “phi châu Âu”. Washington cũng đề cập khả năng liên kết với các đảng phái yêu nước, hàm ý phong trào cánh hữu đang nổi lên trong khu vực.
Những thông điệp này khiến nhiều lãnh đạo châu Âu nhận ra họ đang đứng trước bước ngoặt chiến lược. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là tín hiệu cho thấy tương lai mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương có thể biến đổi sâu sắc. Charles A. Kupchan, cựu giám đốc cấp cao của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định tuyên bố được đăng công khai khiến châu Âu khó có thể phớt lờ.
Trong bối cảnh Mỹ thể hiện rõ xu hướng thu hẹp, châu Âu phải đối mặt câu hỏi: tiếp tục phụ thuộc chiếc ô đang khép dần, hay đẩy mạnh vũ trang, hợp tác quốc phòng và tự chủ chiến lược.
Thách thức tự chủ và nguy cơ chia rẽ
Những năm gần đây, châu Âu đã nỗ lực giảm phụ thuộc vào Mỹ bằng cách tăng chi tiêu quốc phòng, mở rộng hợp tác sản xuất vũ khí và tăng quân số. Đức vừa thông qua kế hoạch tăng quân số gần 50%, còn EU lần đầu bổ nhiệm ủy viên quốc phòng để thúc đẩy năng lực nội khối.
Dù vậy, các chuyên gia nhận định châu Âu vẫn thiếu phản ứng mang tính hệ thống. Một số lãnh đạo chọn cách tránh đối đầu trực diện với ông Trump, chờ Washington “nguội giận” để quan hệ trở lại bình thường. Tuy nhiên, xu hướng Mỹ ủng hộ các phong trào cánh hữu có thể khiến châu Âu rạn nứt từ bên trong, đe dọa tiến trình hội nhập kéo dài 80 năm. Những cảnh báo về sự suy giảm các giá trị cốt lõi, tự do ngôn luận và dân chủ, được chính giới Mỹ nêu trong các diễn đàn lớn, càng làm gia tăng lo ngại.
Nhiều đảng cực hữu tại châu Âu hoan nghênh tầm nhìn mới của Washington, coi đây là “kỷ nguyên mới” trong quan hệ với Mỹ. Điều này làm bức tranh an ninh châu Âu thêm phức tạp, khi sự phân hóa nội bộ có thể khiến khối khó xây dựng được một chiến lược tự chủ thống nhất.
Theo: VnExpress
