Tuổi thơ tôi gắn liền với mùi đỗ tương rang vàng trên chảo, hương cơm gạo nếp lên men dìu dịu trong chum. Tất cả quyện lại thành hương vị của chum tương mẹ làm – vừa chua nhẹ, vừa ngọt bùi, thấm sâu đến tận ký ức.
- Quy tắc trên mâm cơm và cách ông bố dạy con
- Mì Quảng – Hồn quê Quảng Nam trong từng sợi mì
- Em bé mùa đông, hồi chuông thức tỉnh về mái ấm gia đình
Khi nắng hạ gọi mùa tương
Mỗi mùa hè, khi nắng trải vàng khắp sân, mẹ tôi lại bắt đầu công việc làm tương: rang đỗ, nấu cơm, ủ men, ngâm vào chum. Tôi khi ấy còn nhỏ, loanh quanh phụ mẹ nhặt hạt đỗ, đảo chảo rang. Mùi đỗ vàng ươm thơm bùi lan tỏa, cuộn trong gió như sợi tơ nắng vắt ngang mái hiên. Mẹ mỉm cười bảo: “Phải kiên nhẫn, có như vậy tương mới ngon.”
Trong trí nhớ tôi, mẹ là hình ảnh người phụ nữ tảo tần – sáng ra đồng, tối lại lo cơm nước, tranh thủ từng khoảng thời gian ít ỏi để làm chum tương thật ngon cho cả nhà. Đôi bàn tay chai sần vẫn khéo léo, từng hạt đỗ, từng lá ủ cơm đều chứa chan tình thương.
Một lần vụng dại và bài học để đời
Có lần, mẹ dặn tôi: “Con phun nhẹ thôi kẻo cơm hỏng.” Nhưng cái tính ham vui khiến tôi “xịt” mạnh tay, nước tràn xèo xèo như mưa rào bất chợt, hạt cơm ngấm nước nặng trĩu rồi sậm màu, cả mẻ tương như chiếc áo lụa trắng lấm lem bùn đen. Tôi bàng hoàng, tim đập thình thịch, tưởng mẹ sẽ mắng. Nhưng mẹ chỉ xoa đầu, dịu dàng bảo: “Không sao đâu con, hỏng thì làm lại. Lần sau nhớ cẩn thận hơn.”
Khoảnh khắc ấy dạy tôi rằng, làm tương cũng như sống – cần nhẫn nại, tỉ mỉ và biết đứng lên sau những lần vấp ngã.
Khi cơm lên men vừa, mẹ ngâm vào chum lớn, phủ rơm rạ, đặt ngoài sân gạch. Dưới nắng hạ, chum tương dần tỏa hương dìu dịu, lan trong gió như làn khói mỏng, len lỏi vào từng góc bếp nhỏ, quyện lấy mái tóc mẹ thơm mùi nắng.
Bữa cơm quê chỉ cần rổ rau luộc chấm chum tương vàng óng đã đủ ngon miệng. Ngày mưa phùn, mẹ lấy tương chua kho cá rô đồng trên bếp lửa bập bùng, làm ấm cả căn bếp nhỏ. Không chỉ ngon, chum tương còn giàu protein thực vật, vitamin nhóm B, khoáng chất và enzyme có lợi cho tiêu hóa. Người xưa gọi tương là món “mát ruột, lành bụng”, đến nay vẫn được ưa chuộng bởi sự thanh đạm, giản dị mà bổ dưỡng.
Hương vị chum tương – giản dị mà bền lâu
Giờ đây, khi đi xa quê, tôi vẫn nhớ như in chum tương mẹ làm – thấm mùi nắng hạ, vị chua nhẹ ngọt bùi, cùng hương đỗ rang gợi thương nhớ. Trong từng giọt tương có tình mẹ, sự nhẫn nại và bao dung của người phụ nữ Việt. Giữa nhịp sống hối hả, chén tương truyền thống vẫn giữ nguyên giá trị: giản dị mà sâu đậm, mộc mạc mà bền lâu.
Và đôi khi, giữa phố xá xa lạ, lòng tôi lại rạo rực thèm nghe tiếng “chấm” nhẹ khi cọng rau xanh chạm vào bát tương mẹ làm – tõm… âm thanh nhỏ thôi mà vang trong ký ức như tiếng gọi tha thiết của quê nhà. Vị chua chua, ngọt bùi lan trên đầu lưỡi, thấm vào tim như giọt nắng cuối chiều rớt xuống chum tương vàng.
