Năm 2022, Việt Nam ghi nhận 16.000 ca mắc mới; thói quen ăn mặn và vi khuẩn HP là yếu tố làm gia tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
- Du lịch Việt Nam bứt phá lượng khách quốc tế đầu năm
- Vẻ đẹp mặn mà và chiều sâu tâm hồn của phụ nữ ở độ tuổi 40
- TPHCM: Triệt phá đường dây sản xuất thuốc đông y giả trộn tân dược quy mô lớn
Thực trạng và gánh nặng của bệnh ung thư dạ dày tại Việt Nam
Theo các số liệu thống kê được ghi nhận vào năm 2022, Việt Nam có khoảng 16.000 trường hợp mắc mới ung thư dạ dày. Đây là một trong những loại bệnh lý ác tính phổ biến nhất, hiện đang đứng thứ 5 về tần suất mắc bệnh tại nước ta. Xét trong nhóm các bệnh ung thư liên quan đến đường tiêu hóa, gánh nặng bệnh tật từ ung thư dạ dày chỉ đứng sau ung thư gan.
Đáng chú ý, tỷ lệ bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn vẫn còn ở mức rất cao, chiếm khoảng 60-70% tổng số ca bệnh. Việc phát hiện muộn không chỉ gây khó khăn lớn cho công tác điều trị mà còn tạo ra áp lực kinh tế nặng nề cho cả gia đình người bệnh lẫn hệ thống y tế công cộng. Trên bản đồ y tế thế giới, Việt Nam hiện cũng nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc bệnh lý này tương đối cao.
Ung thư dạ dày không phải là căn bệnh xuất hiện đột ngột mà thường là kết quả của một quá trình tiến triển âm thầm kéo dài trong nhiều năm. Trước khi hình thành khối u ác tính, người bệnh có thể đã trải qua các tổn thương tiền ung thư như viêm dạ dày mạn tính hoặc tình trạng nhiễm vi khuẩn HP kéo dài. Nếu những bất thường này được nhận diện và kiểm soát sớm thông qua thăm khám định kỳ, rủi ro tiến triển thành ung thư có thể được giảm thiểu đáng kể.
Các yếu tố nguy cơ và dấu hiệu nhận biết lâm sàng
Một trong những căn nguyên quan trọng hàng đầu liên quan đến sự hình thành bệnh lý này tại Việt Nam là tình trạng nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, thường được gọi tắt là HP. Theo các nghiên cứu chuyên khoa, tỷ lệ nhiễm HP trong cộng đồng tại nước ta ở mức rất cao, có thể lên đến khoảng 80% dân số trưởng thành. Mặc dù vậy, không phải mọi trường hợp nhiễm khuẩn đều dẫn đến ung thư; thực tế chỉ khoảng 1% số người nhiễm HP có nguy cơ tiến triển thành ác tính.
Bên cạnh yếu tố vi khuẩn, chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày cũng đóng vai trò then chốt làm gia tăng khả năng mắc bệnh. Những thói quen phổ biến như duy trì chế độ ăn quá mặn, tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm chế biến sẵn như thịt xông khói, cùng với việc hút thuốc lá đều là các yếu tố nguy cơ rõ rệt. Việc chủ động thay đổi những thói quen thiếu lành mạnh này được các chuyên gia đánh giá là biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe dạ dày.
Ở giai đoạn khởi phát, ung thư dạ dày thường được ví như “sát thủ thầm lặng” vì không có triệu chứng rõ ràng, dễ gây nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Khi bệnh bắt đầu tiến triển, các dấu hiệu có thể trở nên rõ nét hơn như đau vùng thượng vị kéo dài, chán ăn, sụt cân không chủ ý hoặc các biến chứng nặng như nôn ra máu và đi ngoài phân đen. Người dân được khuyến cáo không nên chủ quan trước các biểu hiện mơ hồ và cần thực hiện nội soi khi có chỉ định từ bác sĩ.
Giải pháp tầm soát bằng nội soi và kỹ thuật điều trị hiện đại
Nội soi tiêu hóa hiện đại đang mở ra cơ hội lớn trong việc phát hiện sớm các tổn thương dạ dày ngay khi chúng còn ở quy mô rất nhỏ. Tại các quốc gia có chương trình tầm soát tốt như Nhật Bản hay Hàn Quốc, phương pháp nội soi đã chứng minh được hiệu quả vượt trội trong việc giảm tỷ lệ tử vong do ung thư. Tại Việt Nam, ThS.BS Nguyễn Thế Phương từ Bệnh viện Bạch Mai cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc chủ động nội soi tầm soát để không bỏ lỡ “thời gian vàng” trong điều trị.
Đối với những trường hợp may mắn phát hiện ở giai đoạn sớm khi khối u còn khu trú tại lớp niêm mạc, kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD) là một bước tiến đột phá. Kỹ thuật tiên tiến này đã được triển khai tại Bệnh viện Bạch Mai từ khoảng 12 năm trước và hiện đã trở nên phổ biến tại nhiều cơ sở y tế lớn. Các bác sĩ sẽ sử dụng những loại dao cắt chuyên dụng với kích thước siêu nhỏ chỉ khoảng 2,6mm để bóc tách trọn vẹn tổn thương thông qua ống nội soi.
Ưu điểm nổi bật của phương pháp ESD so với phẫu thuật truyền thống là khả năng bảo tồn nguyên vẹn dạ dày cho người bệnh. Thay vì phải cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ dạ dày, bệnh nhân thực hiện ESD có thể phục hồi nhanh chóng và sớm quay lại với sinh hoạt bình thường. Việc nâng cao nhận thức về các yếu tố nguy cơ và thực hiện tầm soát đúng thời điểm chính là chìa khóa để kiểm soát hiệu quả căn bệnh nguy hiểm này.
Theo: Báo Dân trí
