Đại án Bộ Y tế: Lời khai về những khoản tiền tỷ và trách nhiệm quản lý

Diễn biến đại án Bộ Y tế cho thấy những lỗ hổng trong quản lý dự án và các khoản hối lộ hàng triệu USD nhằm chạy tội của các quan chức cấp cao.

Đại án Bộ Y tế và gánh nặng trách nhiệm của bà Tiến

Ngày 20/5 – ngày đầu diễn ra phiên xét xử 10 bị cáo trong vụ án Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Nhận hối lộ. Trong phiên xử đầu tiên, cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến xuất hiện với thái độ bình tĩnh khi đối mặt với các cáo buộc về quản lý tài sản nhà nước gây thất thoát. Bà thừa nhận trên cương vị người đứng đầu đã để xảy ra tình trạng hai bệnh viện Việt Đức và Bạch Mai cơ sở 2 “đắp chiếu” nhiều năm. Đây là các dự án từng được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo ngành y tế nhưng lại trở thành gánh nặng vì chậm tiến độ.

Bà Tiến giải thích trước tòa rằng bản thân chỉ tập trung vào chuyên môn y tế nên thiếu kiến thức sâu về mảng xây dựng và đấu thầu. Dù vậy, việc nhận 7,5 tỷ đồng từ thuộc cấp là một sai phạm mà bà đã nỗ lực khắc phục bằng cách nộp lại tổng cộng 14,5 tỷ đồng. Cựu lãnh đạo ngành y cũng bày tỏ sự day dứt khi người dân vẫn chưa được hưởng lợi từ các cơ sở y tế hiện đại như kế hoạch ban đầu.

Hội đồng xét xử cũng làm rõ việc bà Tiến gợi ý lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế nước ngoài khi chưa tổ chức khảo sát năng lực, dẫn đến những sai lệch trong thực hiện dự án. Dù khẳng định mong muốn tạo dựng những công trình mang tính dấu ấn, nhưng những quyết định hành chính thiếu minh bạch đã đưa bà và các thuộc cấp ra tòa. Các bị cáo đều cho rằng họ không lường trước được việc phải đối diện với các hình phạt nghiêm khắc như hiện nay.

Ma trận tiền hối lộ và hành vi lừa đảo chạy tội

Tiêu điểm của phiên tòa thuộc về bị cáo Nguyễn Chiến Thắng với khoản tiền nhận hối lộ lên đến hơn 88 tỷ đồng từ các nhà thầu. Bị cáo Thắng khai nhận rằng các doanh nghiệp trúng thầu đã chủ động trích lại khoảng 5% giá trị hợp đồng để “cảm ơn”. Tuy nhiên, chủ tọa phiên tòa đã chất vấn gay gắt về việc tại sao các doanh nghiệp đều đưa một mức phần trăm giống hệt nhau nếu không có sự thỏa thuận trước.

Dòng tiền này sau đó được ông Thắng phân phối cho các lãnh đạo phòng ban khác thuộc Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm. Những khoản tiền từ vài tỷ đồng đã được trao tay nhằm bôi trơn các thủ tục trong bối cảnh hệ thống quy định pháp luật bị các bị cáo coi là phức tạp. Các bị cáo bào chữa rằng do chỉ tập trung làm chuyên môn nên đã vô tình vi phạm các quy định về quản lý tài sản nhà nước.

Một tình tiết gây chú ý là việc ông Thắng chi 2 triệu USD để “chạy tội” thông qua một giám đốc doanh nghiệp nhưng lại bị người này lừa đảo. Khoản tiền khổng lồ này được cho là để tác động đến đoàn kiểm tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhưng đã bị chiếm đoạt toàn bộ. Các bị cáo khác như Nguyễn Doãn Tú thừa nhận đã luôn trong tình trạng ăn ngủ không yên kể từ khi dự án gặp vướng mắc cho đến khi bị khởi tố.

Theo: Báo Dân trí