Giới quan sát nhận định lập trường cứng rắn của Tehran về eo biển Hormuz đang đặt các nỗ lực ngoại giao mới nhất của Washington vào tình thế khó khăn.
- Phong tỏa cảng Iran: Mỹ chặn tàu hàng và mở rộng phạm vi
- Mỹ cảnh báo ném bom trở lại nếu đàm phán với Iran thất bại
- Tuyến hàng hải Hormuz: Loạt nước sẵn sàng tham gia bảo vệ
Đàm phán Mỹ – Iran trước sức ép từ các lệnh trừng phạt
Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran ngày 18-4 vừa xác nhận đang xem xét các đề xuất hòa bình mới từ Mỹ, nhưng đi kèm với đó là một thái độ không khoan nhượng. Theo một số nhà phân tích, việc Tehran công khai ý định kiểm soát eo biển Hormuz ngay lúc này là một thông điệp trực diện gửi tới Nhà Trắng. Iran muốn khẳng định rằng họ có đủ công cụ để gây sức ép ngược lại nếu các lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ không được dỡ bỏ sớm.
Trong một tuyên bố có phần điềm tĩnh nhưng kiên quyết, phía Iran cho biết sẽ thiết lập hệ thống cấp giấy phép và thu phí đối với tàu thuyền qua lại vùng vịnh. Mục tiêu được nêu rõ là nhằm hạn chế khả năng tiếp tế cho các căn cứ quân sự Mỹ, đồng thời khẳng định chủ quyền tại tuyến hải lộ quan trọng nhất khu vực. Giới quan sát cho rằng đây là phản ứng đáp trả trực tiếp đối với việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran sau khi các cuộc đàm phán tuần trước thất bại.
Lập trường “không thỏa hiệp” của đội ngũ đàm phán Iran đang khiến tiến trình ngoại giao rơi vào tình trạng đóng băng dù các kênh liên lạc vẫn mở. Tehran coi việc Mỹ phong tỏa cảng là hành vi vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện có và tuyên bố eo biển Hormuz sẽ chỉ được mở cửa hoàn toàn khi lệnh phong tỏa kết thúc. Sự giằng co này cho thấy cả hai bên đang dùng những quân bài chiến lược mạnh nhất của mình để thăm dò giới hạn của đối phương trên bàn cờ chính trị.
Vai trò trung gian của Pakistan và khả năng đột phá ngoại giao
Vai trò của Pakistan trong tư cách là bên trung gian đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết sau chuyến thăm của Tổng tư lệnh quân đội Asim Munir tới Tehran. Những đề xuất mới của Mỹ đã được chuyển tới thông qua kênh này, cho thấy một nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình từ xa. Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng nếu không có một khung hiểu biết chung về các vấn đề cốt lõi, vai trò trung gian này cũng khó lòng mang lại một kết quả đột phá tức thì.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh gần đây đã lên tiếng bác bỏ các tin đồn về ngày họp cụ thể tại Pakistan, dù trước đó có thông tin là ngày 20/4. Ông khẳng định rằng tiến triển chỉ có thể đạt được khi Washington từ bỏ cách tiếp cận “tối đa hóa yêu cầu” và tôn trọng các thỏa thuận đã có. Iran cho biết họ tập trung vào việc hoàn thiện khuôn khổ đàm phán trước khi chính thức ngồi lại với phía Mỹ để tránh lặp lại những thất bại như trong quá khứ.
Kết quả cuối cùng của cuộc khủng hoảng này vẫn còn đang để ngỏ và phụ thuộc vào sự linh hoạt của cả hai phía trong những ngày tới. Iran khẳng định cam kết đối với giải pháp ngoại giao nhưng cũng sẵn sàng phản ứng trước các áp lực từ bên ngoài để bảo vệ lợi ích của mình. Eo biển Hormuz, vì thế, không chỉ là một tuyến đường giao thương mà còn là hàn thử biểu cho mức độ căng thẳng hoặc hạ nhiệt trong quan hệ giữa Washington và Tehran trong tương lai gần.
Theo: Báo Dân trí
