Doanh nghiệp làm chủ nghiên cứu khoa học lần đầu trở thành hiện thực khi Luật Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025 quy định các đề tài sử dụng ngân sách sẽ trao toàn quyền sở hữu cho tổ chức chủ trì, mở lối thương mại hóa kết quả nghiên cứu
- Hoa phượng Hải Phòng – biểu tượng mùa hè rực rỡ
- Lưới điện Mỹ và cuộc đua AI với Trung Quốc
- Sạt lở đất đá trên Quốc lộ 4G ở Sơn La, giao thông tê liệt
Doanh nghiệp làm chủ nghiên cứu khoa học từ nguồn ngân sách
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, mọi đề tài nghiên cứu có vốn nhà nước đều giao 100% quyền sở hữu cho tổ chức chủ trì, bao gồm cả doanh nghiệp tư nhân. Trước đây, quyền sở hữu phần lớn thuộc về cơ quan quản lý, khiến nhiều kết quả nghiên cứu khó đi vào thực tiễn. Quy định mới được đánh giá là bước ngoặt quan trọng, khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư nghiên cứu và tự đăng ký sở hữu trí tuệ, từ đó đưa công nghệ vào sản xuất, đời sống.
Chính sách tài chính cởi mở thúc đẩy đổi mới
Luật mới đồng thời mở rộng cơ chế khuyến khích tài chính. Toàn bộ chi phí doanh nghiệp dành cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo đều được khấu trừ thuế. Riêng với lĩnh vực trọng điểm, doanh nghiệp còn có thể được hưởng ưu đãi lên đến 200%. Điều này không chỉ giảm gánh nặng chi phí mà còn tạo động lực để doanh nghiệp coi nghiên cứu khoa học như một khoản đầu tư chiến lược dài hạn, thay vì chi phí ngắn hạn. Chính sách được kỳ vọng sẽ thúc đẩy phong trào nghiên cứu và đổi mới công nghệ mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp.
Đơn giản hóa thủ tục để tăng tốc
Một điểm nhấn khác là thủ tục hành chính trong lĩnh vực khoa học công nghệ đã được rút gọn đáng kể. Nghị quyết 193 về thí điểm cơ chế đặc biệt cho khoa học và đổi mới sáng tạo chỉ mất 7 ngày để hoàn thiện, thay vì 6 tháng như thông thường. Việc này chứng minh cơ quan quản lý có thể vận hành nhanh, hiệu quả mà vẫn đảm bảo đầy đủ quy trình. Sự linh hoạt ấy không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tạo niềm tin cho cộng đồng khoa học và doanh nghiệp vào quyết tâm đổi mới của Nhà nước.
Thực tiễn từ doanh nghiệp tiên phong
Câu chuyện của Gốm Đất Việt là minh chứng rõ rệt. Doanh nghiệp này đã mạnh dạn đầu tư công nghệ nghiền siêu mịn, ép dẻo và nung tiết kiệm năng lượng, qua đó làm chủ quy trình sản xuất gạch ngói chất lượng cao. Hiện Gốm Đất Việt sở hữu 11 bằng sáng chế, 38 kỷ lục quốc gia, xuất khẩu sang 56 quốc gia và vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ. Chủ tịch HĐQT Nguyễn Quang Mâu khẳng định: nếu không lấy khoa học làm nền tảng, doanh nghiệp khó có thể vượt qua khủng hoảng và vươn tầm quốc tế.
Hành lang pháp lý cho sáng tạo Việt
Bên cạnh trao quyền và ưu đãi, việc tôn vinh sáng tạo cũng được chú trọng. Giải thưởng Sáng tạo KH&CN Việt Nam (Vifotec) đã hơn 30 năm khích lệ hàng vạn nhà khoa học, kỹ sư, công nhân. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn khi năng suất lao động trong nước thấp, năng lực hấp thụ công nghệ hạn chế, liên kết giữa nhà nước – nhà trường – doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Luật mới mở ra hành lang pháp lý thuận lợi, nhưng thành công phụ thuộc vào sự dấn thân của doanh nghiệp và nỗ lực nâng cao chất lượng nhân lực.
Việc để doanh nghiệp làm chủ nghiên cứu khoa học
không chỉ thay đổi quyền sở hữu mà còn thay đổi tư duy phát triển. Khi được trao niềm tin và cơ chế thuận lợi, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể biến tri thức thành sản phẩm, biến nghiên cứu thành động lực tăng trưởng, góp phần đưa đất nước tiến nhanh trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo.
Theo: Vnexpress.
