Nhiều doanh nghiệp dầu khí, khoáng sản lớn đứng trước nguy cơ mất tư cách công ty đại chúng do cơ cấu cổ đông quá cô đặc.
Đối diện nguy cơ lớn: PV GAS D vướng điều kiện công ty đại chúng
Câu chuyện “nóng” trên thị trường chứng khoán những ngày đầu năm 2026 đang xoay quanh nguy cơ mất tư cách công ty đại chúng của nhiều doanh nghiệp dầu khí, khoáng sản quy mô lớn. Mới đây, Công ty cổ phần Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã chứng khoán: PGD) đã công bố thông tin bất thường liên quan đến việc không đáp ứng điều kiện là công ty đại chúng theo quy định pháp luật.
Theo danh sách cổ đông chốt ngày 8/12/2025, PV GAS D có tổng cộng 1.645 cổ đông. Tuy nhiên, cơ cấu sở hữu lại tập trung cao độ khi chỉ ba cổ đông lớn nắm tới 96,5% vốn điều lệ, gồm Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS) sở hữu 50,5%, Tokyo Gas Asia Pte. Ltd nắm 25% và Saibu Gas Holdings Co., Ltd sở hữu 21%.
Với tỷ lệ này, PV GAS D không đáp ứng quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán, theo đó tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ. Doanh nghiệp cho biết đang nghiên cứu các phương án xử lý phù hợp nhằm đảm bảo tuân thủ pháp luật trong thời gian tới.
Công ty mẹ PV GAS cũng gặp khó
Không chỉ PV GAS D, công ty mẹ là PV GAS cũng rơi vào tình trạng tương tự. Trước đó, doanh nghiệp này đã công bố thông tin cho thấy Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đang nắm giữ tới 95,76% vốn điều lệ. Phần sở hữu của các nhà đầu tư bên ngoài chỉ chiếm 4,24%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng tối thiểu theo quy định.
PV GAS cho biết đang tích cực làm việc với cổ đông lớn PVN, đồng thời báo cáo và kiến nghị các cơ quan chức năng để tìm giải pháp phù hợp, bảo đảm tuân thủ quy định về công ty đại chúng. Điều này đặc biệt đáng chú ý bởi PV GAS hiện là một trong những doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường, ước đạt khoảng 186.000 tỷ đồng tính đến phiên giao dịch ngày 5/1.
Theo giới phân tích, cơ cấu cổ đông cô đặc tuy phản ánh sự gắn bó của các cổ đông chiến lược, song lại tạo ra rào cản lớn về tính thanh khoản cổ phiếu và nghĩa vụ tuân thủ pháp lý trên thị trường chứng khoán.
Khoáng sản Vimico và làn sóng hủy tư cách đại chúng
Không chỉ ngành dầu khí, lĩnh vực khoáng sản cũng ghi nhận tình trạng tương tự. Tháng 11/2025, Tổng Công ty Khoáng sản TKV – CTCP (Vimico, mã chứng khoán: KSV) đã thông báo chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. Nguyên nhân chính đến từ việc Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) nắm giữ tới 98,06% vốn điều lệ, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành rất thấp.
Hội đồng quản trị Vimico cho biết đã giao tổng giám đốc tiếp tục làm việc và giải trình với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Tuy nhiên, một kịch bản tiêu cực được đặt ra là doanh nghiệp có thể buộc phải nộp hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng nếu không được chấp thuận phương án xử lý trước thời hạn quy định.
Thực tế, cuối năm 2025 đã ghi nhận nhiều doanh nghiệp như Vocarimex hay Bao bì Biên Hòa rời khỏi diện công ty đại chúng với lý do tương tự. Các chuyên gia cho rằng, việc những doanh nghiệp quy mô lớn bị hủy tư cách đại chúng có thể tác động tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư, đặc biệt khi cổ phiếu của các đơn vị này đã giảm mạnh sau các thông tin liên quan.
Theo: Dân Trí
