Tại Hải Phòng, UBND thành phố đề xuất phương án phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giai đoạn 2027–2030, với 21 khoản thu dành toàn bộ cho ngân sách thành phố, 15 khoản thu thuộc ngân sách cấp xã và 10 nhóm thu được phân chia giữa các cấp.
- Phát hiện phụ nữ tử vong trong khách sạn, người đàn ông rơi lầu trọng thương
- Cử tri Mỹ bầu cử giữa kỳ, định đoạt tương lai quyền lực của ông Trump
- Hai dải cầu vồng cùng xuất hiện trên bầu trời Thanh Hóa sáng 6/11
Thông tin được UBND TP. Hải Phòng công bố ngày 6/11, trong bối cảnh thành phố xây dựng cơ chế điều tiết ngân sách cho giai đoạn tiếp theo. Dự thảo đồng thời quy định tỷ lệ phân chia đối với từng loại thuế, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và cơ chế thưởng cho địa phương có kết quả thu vượt dự toán.
Theo phương án đang được xây dựng, ngân sách thành phố được hưởng toàn bộ 21 khoản thu, trong khi ngân sách cấp xã được giữ lại 100% đối với 15 khoản. Những khoản còn lại được xếp vào 10 nhóm thu phân chia, với tỷ lệ điều tiết căn cứ vào loại nguồn thu và đối tượng nộp ngân sách.
Trong nhóm nguồn thu dành riêng cho ngân sách thành phố có thuế tài nguyên, ngoại trừ khoản thu từ hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí; phí bảo vệ môi trường; phí và lệ phí do cơ quan cấp thành phố thu. Các nguồn thu khác gồm xổ số kiến thiết, tiền cho thuê và bán nhà thuộc sở hữu nhà nước, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản do thành phố cấp phép và nguồn thu từ tài sản công do thành phố quản lý.
Đối với ngân sách cấp xã, các khoản được hưởng toàn bộ gồm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế sử dụng đất nông nghiệp và lệ phí trước bạ nhà đất. Ngoài ra còn có phí, lệ phí do cấp xã thu; nguồn thu từ tài sản công, quỹ đất công ích thuộc phạm vi quản lý; các khoản đóng góp tự nguyện, tiền phạt vi phạm hành chính thuộc thẩm quyền xử lý của cấp xã và những khoản thu khác theo quy định.
Với 10 nhóm khoản thu phân chia, dự thảo đưa ra những tỷ lệ khác nhau tùy theo tính chất nguồn thu. Đối với thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cùng các doanh nghiệp tư nhân lớn thuộc diện quy định, ngân sách Trung ương được hưởng 25%, ngân sách thành phố nhận 75%.
Riêng thuế thu nhập doanh nghiệp của khu vực ngoài nhà nước còn lại được đề xuất phân chia theo tỷ lệ 25% cho ngân sách Trung ương, 25% cho ngân sách thành phố và 50% cho ngân sách cấp xã. Cách phân bổ này dành một tỷ trọng lớn hơn cho cấp cơ sở đối với nhóm nguồn thu được xác định trong dự thảo.
Đối với thuế tiêu thụ đặc biệt, tỷ lệ điều tiết cũng được phân biệt theo nhóm doanh nghiệp. Nguồn thu từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI và các doanh nghiệp lớn thuộc diện quy định được chia 60% cho ngân sách Trung ương, 40% cho ngân sách thành phố; trong khi các doanh nghiệp và hộ kinh doanh còn lại áp dụng tỷ lệ 60% cho Trung ương, 15% cho thành phố và 25% cho ngân sách xã.
Với thuế bảo vệ môi trường, ngân sách Trung ương dự kiến được hưởng 80%, phần còn lại 20% thuộc ngân sách thành phố. Đối với tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và tài nguyên nước do cơ quan Trung ương cấp phép, tỷ lệ phân chia là 70% cho Trung ương và 30% cho thành phố; trường hợp do thành phố cấp phép, toàn bộ khoản thu được để lại ngân sách thành phố.
Một nội dung đáng chú ý khác là phương án phân chia tiền thuê đất và tiền sử dụng đất. Tỷ lệ điều tiết được tính theo từng trường hợp, trong đó có xem xét việc Hải Phòng có được ngân sách Trung ương bổ sung cân đối hay không.
Cụ thể, nếu thành phố được bổ sung cân đối đối với tiền sử dụng đất từ những khu đất nhỏ hẹp do Nhà nước quản lý tại các xã và đặc khu Cát Hải, ngân sách Trung ương dự kiến nhận 15%, ngân sách thành phố 25% và ngân sách xã 60%. Đối với các phường, tỷ lệ tương ứng là 15% cho Trung ương, 45% cho thành phố và 40% cho ngân sách phường.
Bên cạnh việc xác định tỷ lệ điều tiết, dự thảo còn đề cập cơ chế thưởng vượt thu nhằm khuyến khích các địa phương thực hiện tốt nhiệm vụ ngân sách. Vào cuối năm, nếu những khoản thu được phân chia vượt dự toán và ngân sách thành phố không phát sinh hụt thu, thành phố có thể trích một phần số tăng thu sau khi bảo đảm nguồn cải cách tiền lương để thưởng cho cấp xã.
Mức thưởng thông thường tối đa được đề xuất bằng 20% phần tăng thu ngân sách thành phố được hưởng từ các khoản thu phân chia. Trường hợp cả nguồn thu tiền sử dụng đất giao dự toán cho cấp xã và những khoản thu phân chia khác đều vượt kế hoạch, mức thưởng bổ sung sẽ được xác định căn cứ vào số tăng thu tiền sử dụng đất nộp ngân sách thành phố.
Theo đó, nếu mức tăng thu tiền sử dụng đất đạt từ 20% đến dưới 50%, khoản thưởng tối đa bằng 20% số tăng thu; trường hợp đạt từ 50% trở lên, tỷ lệ thưởng tối đa được nâng lên 50%. Việc phân bổ vẫn phải căn cứ khả năng cân đối ngân sách thành phố, đồng thời khoản thưởng có nguồn gốc từ tiền sử dụng đất chỉ được sử dụng cho đầu tư phát triển.
Dự thảo cũng loại trừ tiền sử dụng đất từ các dự án mới chưa được đưa vào dự toán ban đầu khỏi cơ sở tính thưởng vượt thu. Quy định này xác định rõ phạm vi nguồn thu được sử dụng để tính mức thưởng cho các địa phương.
Về nhiệm vụ chi, ngân sách thành phố tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm nguồn lực cho những nhiệm vụ quan trọng trên địa bàn và thực hiện bổ sung cân đối đối với các địa phương chưa có khả năng tự bảo đảm ngân sách. Trong khi đó, ngân sách cấp xã chịu trách nhiệm bố trí kinh phí cho những nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý, bao gồm đầu tư hạ tầng và cung cấp các dịch vụ thiết yếu tại địa phương.
UBND TP. Hải Phòng dự kiến trình HĐND thành phố xem xét, thông qua cơ chế phân chia ngân sách tại kỳ họp cuối năm 2026. Nếu được thông qua, quy định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 và được áp dụng từ năm ngân sách 2027; riêng cơ chế thưởng vượt thu còn được áp dụng đối với kết quả thu ngân sách năm 2026 nếu phát sinh.
Nguyễn chiu (tổng hợp)
