Nhiều người vẫn có thói quen đứng tránh xa hoặc không nhìn trực diện vào lò vi sóng khi thiết bị đang hoạt động, bởi lo ngại bức xạ có thể gây ung thư. Nhưng theo giới chuyên môn, nỗi sợ này phần lớn bắt nguồn từ một sự nhầm lẫn: không phải mọi loại bức xạ đều có khả năng gây tổn thương DNA.
- Nepal đếm 675 người chết, Mỹ vội vàng tăng gấp 7 lần viện trợ
- Bill Gates cảnh báo AI có thể xóa hàng triệu việc làm trong 10 năm
- Hiệu trưởng dôi dư được nghỉ hưu thế nào?
Bác sĩ Tạ Tùng Duy, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết vi sóng thuộc nhóm bức xạ không ion hóa, cùng nhóm với sóng radio và ánh sáng hồng ngoại. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với tia X hay tia gamma – những dạng bức xạ ion hóa có đủ năng lượng để làm bật electron khỏi nguyên tử và có thể gây tổn thương DNA.
Lò vi sóng làm nóng thực phẩm bằng cách khiến các phân tử, đặc biệt là phân tử nước, dao động nhanh. Quá trình này không làm thay đổi cấu trúc nguyên tử của thực phẩm, không khiến thức ăn trở thành chất phóng xạ và cũng không tạo ra đột biến gene theo cơ chế của bức xạ ion hóa.
WHO và FDA nhiều năm qua cũng không có bằng chứng khoa học chắc chắn cho thấy lò vi sóng được sử dụng đúng cách làm tăng nguy cơ ung thư. Nỗi lo về chiếc lò vì thế cần được đặt lại đúng chỗ. Vi sóng có bản chất tương tự sóng Wi-Fi hay sóng điện thoại di động và có mức năng lượng thấp hơn nhiều so với tia X.
Cửa lò được thiết kế như một lớp bảo vệ. Lưới kim loại trên kính có các lỗ nhỏ hơn rất nhiều so với bước sóng vi ba, giúp hạn chế sóng thoát ra ngoài nhưng vẫn cho ánh sáng khả kiến đi qua để người dùng quan sát thức ăn.
Cường độ sóng, nếu có rò rỉ, cũng giảm nhanh khi khoảng cách tăng. Vì vậy, với một chiếc lò còn nguyên vẹn và hoạt động bình thường, việc đứng sát lò vi sóng đang chạy không được xem là nguyên nhân gây tổn thương DNA hay làm tăng nguy cơ ung thư.
Điều cần cẩn trọng lại nằm ngay trong gian bếp
Khoảng cách với lò không phải mối bận tâm duy nhất, thậm chí có thể không phải điều đáng lo nhất. Một số tài liệu trong nước khuyến cáo nên giữ khoảng cách khoảng 30 cm với cửa lò như một biện pháp phòng ngừa. Trong khi đó, nhiều chuyên gia cho rằng người dùng có thể đứng gần cửa kính nếu thiết bị không bị hư hỏng.
Điều đáng chú ý hơn là vật dụng được đặt bên trong lò và cách vận hành thiết bị.
FDA khuyến cáo không nên đậy kín hoàn toàn thực phẩm khi hâm nóng. Hơi và áp suất tích tụ có thể khiến hộp bật nắp hoặc thức ăn bắn tung tóe. Kim loại sắc cạnh cũng có thể tạo tia lửa điện, gây hư hỏng bộ phận phát sóng. Với hộp nhựa hoặc cốc giấy không chịu nhiệt, vấn đề lại nằm ở nguy cơ thôi nhiễm hóa chất vào thức ăn khi gặp nhiệt độ cao. Đây mới là điều người dùng cần cân nhắc mỗi khi đưa một chiếc hộp vào lò.
Bác sĩ Tạ Tùng Duy cũng lưu ý rằng mọi phương pháp làm nóng thực phẩm, bao gồm lò vi sóng, đều có thể làm thay đổi một phần thành phần dinh dưỡng. Tuy nhiên, mức độ thất thoát thường thấp hơn so với cách luộc truyền thống.
Chiếc lò vi sóng vì thế không đáng sợ như nhiều người vẫn nghĩ. Điều quan trọng là thiết bị phải được sử dụng đúng cách, cửa lò và hệ thống chắn sóng còn nguyên vẹn, đồng thời vật dụng đựng thức ăn phải phù hợp.
Có khi, thứ chúng ta cần nhìn kỹ hơn trong căn bếp không phải là cánh cửa lò đang sáng, mà là chiếc hộp nhựa được đặt vào bên trong nó.
Đào Chương (tổng hợp)
