Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ xác nhận El Nino đã xuất hiện, trong khi các nhà khoa học trên thế giới tranh luận về vai trò của biến đổi khí hậu trong sự kiện này.
- Say rượu, gã đàn ông lao ô tô vào quán nhậu rồi thách công an
- Thanh Hóa được mùa moi biển, dân làng chài tận dụng vỉa hè để phơi
- Hơn 200 người chết sau động đất kép tại Venezuela
NOAA đưa ra thông báo hôm 11/6, dự báo El Nino có thể kéo dài đến năm 2027 và đạt cường độ phá vỡ kỷ lục nhiệt độ toàn cầu. Cuộc tranh luận xoay quanh một câu hỏi: khí nhà kính do con người thải ra có khuếch đại sức mạnh của El Nino hay không.
El Nino nằm trong chu kỳ tự nhiên ENSO ở Thái Bình Dương, lặp lại sau mỗi 2-7 năm. Chu kỳ này luân chuyển giữa pha nóng El Nino, pha lạnh La Nina và các giai đoạn trung hòa.
Giới khoa học đo El Nino bằng nhiệt độ mặt biển tại một vùng rộng ở trung tâm Thái Bình Dương. Năm nay, nhiều dự báo cho thấy nhiệt độ ở đó có thể tăng hơn 3 độ C so với mức trung bình.
Michael McPhaden, nhà khoa học cao cấp tại NOAA, gọi sự phát triển của đợt El Nino năm nay là “đáng chú ý”. Nếu El Nino đạt cường độ như dự báo, 3 trong 6 sự kiện El Nino mạnh nhất từ năm 1950 sẽ rơi vào 11 năm qua.
Wenju Cai, nhà khoa học tại Đại học Đại dương Trung Quốc, dành hơn 20 năm chạy mô hình khí hậu để tìm mối liên hệ giữa khí thải và El Nino mạnh hơn. Năm 2023, ông và đồng nghiệp công bố trên tạp chí Nature kết quả phân tích từ 43 mô hình khí hậu.
Nhóm nghiên cứu so sánh hai giai đoạn: 1901-1960 và 1961-2020. Phần lớn mô hình cho thấy độ biến động của ENSO tăng lên từ năm 1960, nghĩa là El Nino và La Nina mạnh xuất hiện thường xuyên hơn.
Một số nhà khoa học cảnh báo mô hình có thể sai sót và dữ liệu lịch sử còn hạn chế. Số liệu đại dương chính xác chỉ có từ những năm 1950, còn nhật ký thủy thủ chỉ cung cấp thông tin đầy đủ từ thế kỷ 19.
Kim Cobb, giám đốc Viện Môi trường và Xã hội tại Đại học Brown, dựa vào phân tích san hô để đưa ra kết luận khác. Năm 2019, nghiên cứu của bà cho thấy El Nino ngày nay mạnh hơn đáng kể so với thời kỳ tiền công nghiệp ở vùng biển nhiệt đới trung tâm Thái Bình Dương.
Clara Deser, nhà khoa học cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Mỹ, giữ quan điểm ngược lại. Bà cho rằng El Nino mạnh trong vài thập kỷ gần đây có thể chỉ là hiện tượng ngẫu nhiên.
Năm 2021, Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu chưa xác nhận biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến El Nino và La Nina. Đầu tháng 6, Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng nhấn mạnh chưa có bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu làm tăng tần suất hoặc cường độ El Nino.
Dù chưa thống nhất về nguyên nhân, phần lớn học giả đồng ý El Nino thời nay gây tác động cực đoan hơn so với thời kỳ tiền công nghiệp. Khí quyển ẩm hơn, lũ lụt và hạn hán gia tăng, nhiệt độ tăng cao ở nhiều khu vực trên thế giới.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres cảnh báo: “Điều kiện El Nino sẽ đổ thêm dầu vào lửa trong một thế giới đang nóng lên. Các tác động sẽ càng nặng nề hơn”.
Đào Chương (tổng hợp)
