Tehran bắt đầu thu phí quá cảnh không chính thức tại eo biển Hormuz, đặt ra thách thức lớn đối với quyền tự do hàng hải quốc tế.
- Vietnam Airlines dự kiến tạm dừng nhiều đường bay nội địa và xem xét phụ thu nhiên
- Lạp xưởng không rõ nguồn gốc bị tạm giữ khi đang vào Hà Nội
- Mỹ hoãn tấn công Iran, mở triển vọng đàm phán Mỹ-Iran sau tối hậu thư hạt nhân
Eo biển Hormuz: Sự kiểm soát thực tế của Tehran
Các nguồn tin xác nhận Iran đang yêu cầu mức phí lên tới 2 triệu USD đối với một số tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Đây được coi là một dạng phí quá cảnh không chính thức, được áp dụng linh hoạt tùy theo từng trường hợp thay vì một quy định công khai. Mặc dù phương thức thu tiền và các chi tiết kỹ thuật vẫn còn mờ ám, một số chủ tàu đã chấp nhận thanh toán để đảm bảo lộ trình vận tải không bị cản trở.
Eo biển Hormuz là yết hầu giao thông nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt của thế giới đi qua mỗi ngày. Ngoài năng lượng, đây còn là con đường chính để vận chuyển lương thực, kim loại và nhiều loại nguyên liệu công nghiệp quan trọng khác. Việc Iran gia tăng quyền kiểm soát tại đây cho thấy sức ép to lớn mà nước này có thể tạo ra đối với an ninh cung ứng toàn cầu trong thời điểm căng thẳng địa chính trị leo thang.
Trong bối cảnh chiến sự Trung Đông diễn biến phức tạp, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển đã giảm đáng kể, chỉ còn lại những tàu liên quan đến Iran hoặc di chuyển sát lãnh hải nước này. Ý tưởng về việc chính thức hóa phí quá cảnh đang được Quốc hội Iran xem xét như một phần của chiến lược an ninh dài hạn sau chiến tranh Điều này phản ánh tính toán của Tehran trong việc sử dụng lợi thế địa lý làm công cụ đàm phán kinh tế và chính trị với quốc tế.
Eo biển Hormuz: Những tranh cãi về luật pháp
Phản ứng trước động thái của Iran, hôm 24/3, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khẳng định tự do hàng hải là quyền được luật pháp quốc tế bảo vệ và không quốc gia nào được phép thu phí quá cảnh. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì eo biển Hormuz luôn an toàn và dễ tiếp cận cho thương mại toàn cầu. New Delhi hiện đang tích cực thảo luận với Washington để tìm kiếm giải pháp ứng phó với tình trạng bất ổn hiện nay.
Các quốc gia láng giềng tại Vùng Vịnh bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về khả năng Iran biến tuyến đường biển này thành một loại vũ khí kinh tế. Ả Rập Xê Út và UAE coi hành động thu phí là mối đe dọa trực tiếp đến quyền lợi xuất khẩu và chủ quyền vùng biển của họ. Nhằm giảm thiểu rủi ro, các nước này đã bắt đầu vận hành và dựa vào các đường ống dẫn dầu thay thế để đưa dầu thô ra thị trường mà không cần đi qua eo biển.
Cộng đồng quốc tế, đứng đầu là nhóm 6 nước phương Tây cùng Nhật Bản, đã bày tỏ sự sẵn sàng can thiệp để bảo vệ an toàn hàng hải. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu tiền lệ thu phí này được thiết lập, nó sẽ phá vỡ trật tự hàng hải quốc tế đã tồn tại nhiều thập kỷ qua. Tuy nhiên, các hạn chế về liên lạc và truy cập internet tại Iran hiện đang gây khó khăn cho việc xác minh các phản hồi chính thức từ chính phủ Tehran.
Theo: Báo Dân trí
