Tehran và Muscat vừa công bố kế hoạch thiết lập cơ chế thu phí dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz, tuyến đường dầu khí trọng yếu toàn cầu.
- Nghệ An: Phạt gần 10 triệu đồng tài xế quay đầu xe né chốt do hết hạn đăng kiểm
- Chăn nuôi lợn nhà cao tầng: Hà Nội nghiên cứu mô hình tổ hợp tại ba xã
- Thói quen buổi sáng hỗ trợ kéo dài tuổi thọ và cải thiện sức khỏe
Eo biển Hormuz và nỗ lực khẳng định chủ quyền lãnh hải
Sau các cuộc hội đàm cấp cao tại Muscat, Iran và Oman đã nhất trí thành lập nhóm công tác chung để bàn thảo về tương lai của hoạt động quản lý hàng hải. Tuyên bố chung được đưa ra khẳng định mạnh mẽ chủ quyền của hai quốc gia đối với vùng lãnh hải chiến lược này. Các bên hướng tới một thỏa thuận chung về việc cung cấp dịch vụ hàng hải và các mức phí đi kèm, dự kiến sẽ được áp dụng cho các tàu thuyền lưu thông qua đây.
Ngày 23/6, Ngoại trưởng Oman cho biết các cuộc thảo luận mới nhất mang tính thực chất và bám sát các điều khoản trong bản ghi nhớ đã ký với Mỹ. Phía Oman nhấn mạnh cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế và đảm bảo việc lưu thông qua eo biển diễn ra an toàn, không có phí quá cảnh bất hợp lý. Sự hợp tác này diễn ra sau khi các nhà lãnh đạo hàng đầu của Iran có chuyến thăm chính thức và làm việc với Quốc vương Oman cùng giới chức ngoại giao nước nà
Về mặt địa lý, phần hẹp nhất của eo biển Hormuz nằm trọn trong lãnh hải của hai nước, dù nó được cộng đồng quốc tế coi là tuyến đường hàng hải xuyên biên giới. Việc chuyển dịch từ ý tưởng thu phí quá cảnh sang “phí dịch vụ” được giới quan sát đánh giá là một tính toán khôn ngoan nhằm giảm thiểu các rào cản pháp lý quốc tế. Hai quốc gia đang cố gắng tạo ra một cơ chế quản lý minh bạch, vừa khẳng định quyền tài phán, vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh hàng hải.
Eo biển Hormuz trong vòng xoáy căng thẳng giữa Iran và Mỹ
Kế hoạch thiết lập phí dịch vụ được đưa ra ngay sau khi tuyến đường thủy trọng yếu này mở cửa trở lại sau nhiều tháng bị phong tỏa do xung đột. Trước áp lực từ phía Hoa Kỳ, Iran đã đồng ý miễn phí 60 ngày theo một thỏa thuận tạm thời nhằm xoa dịu tình hình năng lượng thế giới. Bản ghi nhớ giữa Iran và Mỹ cũng mở đường cho các cuộc đối thoại mở rộng hơn với các nước láng giềng vùng Vịnh về vấn đề an ninh và kinh tế tại eo biển.
Với 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu đi qua mỗi ngày, bất kỳ biến động nào tại Hormuz cũng có thể gây chấn động mạnh đến thị trường năng lượng. Tuyến đường này đóng vai trò mạch máu của kinh tế thế giới, nên việc Iran và Oman muốn kiểm soát chặt chẽ hơn về mặt tài chính đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Các bên liên quan đang theo dõi sát sao liệu các dịch vụ hàng hải mới sẽ được triển khai như thế nào để không vi phạm các công ước quốc tế.
Tuy nhiên, những cảnh báo từ Washington vẫn là thách thức lớn nhất đối với tham vọng của Iran và Oman. Các quan chức Mỹ đã không ngần ngại đe dọa trừng phạt Oman và sử dụng các biện pháp cứng rắn để ngăn chặn việc hình thành cơ chế thu phí chung. Cuộc đối đầu về lợi ích tại eo biển Hormuz phản ánh sự giằng co phức tạp giữa quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển và quyền tự do hàng hải của cộng đồng quốc tế.
Ninh Lý (tổng hợp)
