Eo biển Hormuz: Mỹ ra tối hậu thư thu phí vận tải giữa căng thẳng ngoại giao

Căng thẳng tại eo biển Hormuz gia tăng sau tuyên bố của Tổng thống Trump về phí hộ tống, tạo áp lực cho các nỗ lực đàm phán hòa bình ở Thụy Sĩ.

Áp lực tối hậu thư lên eo biển Hormuz và phản ứng các bên

Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm 20/6.“Sẽ không có bất kỳ khoản phí nào tại eo biển Hormuz trong 60 ngày của giai đoạn ngừng bắn. Sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc, cũng sẽ không có khoản phí nào, trừ trường hợp các khoản phí đó do Mỹ áp đặt nếu thỏa thuận không được hoàn tất”,. Ông Trump khẳng định các khoản phí này là cần thiết để bù đắp ngân sách mà Mỹ đã chi ra để đảm bảo an ninh cho khu vực trong quá khứ, hiện tại và cả tương lai. Tuyên bố này được đưa ra thông qua mạng xã hội, tạo nên một sức ép đáng kể lên bàn đàm phán đang diễn ra với Tehran.

Đáp lại, quân đội Iran đe dọa sẽ phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz với lý do Israel và Mỹ không tuân thủ các cam kết ngừng bắn. Tehran cho rằng các hoạt động quân sự của Israel tại Li Băng đã vi phạm điều khoản chấm dứt xung đột vĩnh viễn mà hai bên đã thống nhất sơ bộ. Phía Iran nhấn mạnh rằng việc thực hiện thỏa thuận phải được tiến hành đồng thời trên mọi mặt trận để đảm bảo tính công bằng và hiệu lực đầy đủ của văn kiện đã ký.

Bất chấp những tuyên bố từ phía Iran, quân đội Mỹ khẳng định họ vẫn đang duy trì quyền kiểm soát thực tế tại khu vực để đảm bảo tự do hàng hải. Người phát ngôn CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ vẫn cảnh giác để đảm bảo tất cả các khía cạnh của thỏa thuận được thực hiện. Theo số liệu mới nhất, dòng chảy hàng hóa và dầu mỏ qua eo biển vẫn duy trì ổn định với hàng chục tàu thương mại đi qua mỗi ngày mà không gặp trở ngại lớn nào từ lực lượng địa phương.

Ngoại giao con thoi và kỳ vọng tại Thụy Sĩ về eo biển Hormuz

Cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ đang bước vào giai đoạn quan trọng với sự hiện diện của các quan chức cấp cao nhất từ cả hai phía. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance kỳ vọng sẽ giải quyết được các vấn đề kỹ thuật liên quan đến vật liệu hạt nhân của Iran và củng cố lệnh ngừng bắn tại Li Băng. Sự tham gia của Jared Kushner và Steve Witkoff trong các nhóm kỹ thuật cho thấy Washington đang nỗ lực tháo gỡ những bế tắc chi tiết nhất trong thỏa thuận sơ bộ.

Về phía phái đoàn Iran, Chủ tịch Quốc hội Ghalibaf đang giữ vai trò trung tâm trong việc điều phối các yêu cầu từ Tehran, đặc biệt là các vấn đề về kinh tế và dỡ bỏ trừng phạt. Phái đoàn này bao gồm nhiều chuyên gia ngân hàng và dầu mỏ, phản ánh mục tiêu cốt lõi của Iran là khôi phục hoạt động thương mại quốc tế. Các cuộc thảo luận tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock được kỳ vọng sẽ làm rõ các vấn đề mà phía Iran muốn đưa ra thảo luận để bảo vệ quyền lợi của họ.

Mọi nỗ lực ngoại giao hiện nay đều xoay quanh bản ghi nhớ được ký vào ngày 18/6 giữa ông Trump và ông Pezeshkian qua hình thức điện tử. Đây là bước đi đầu tiên nhằm chấm dứt tình trạng đối đầu quân sự và mở ra hướng đi cho một nền hòa bình lâu dài. Dù các cuộc đàm phán ban đầu từng bị tạm hoãn, việc các phái đoàn quay trở lại Thụy Sĩ cho thấy cả Mỹ và Iran đều đang nỗ lực ngăn chặn một cuộc khủng hoảng toàn diện tại vùng Vịnh.

Vũ Phượng (tổng hợp)