Gần 40 triệu lao động chưa có chứng chỉ nghề

Gần 40 triệu lao động chưa có chứng chỉ nghề khiến kỹ năng không được công nhận, thu nhập và cơ hội việc làm bị hạn chế, buộc phải hoàn thiện khung pháp lý.

(Dân trí) – Dự thảo Nghị định mới về phát triển kỹ năng nghề đang được xây dựng nhằm khắc phục những bất cập trong công nhận kỹ năng, tạo cơ sở gắn kỹ năng lao động với tuyển dụng, tiền lương và cơ hội việc làm.

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề do Bộ Giáo dục và Đào tạo soạn thảo, hiện đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Văn bản này được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống lâu nay trong hệ thống đánh giá và công nhận kỹ năng nghề tại Việt Nam.

Thiếu cơ chế đánh giá và công nhận

Theo số liệu tại Tờ trình gửi Chính phủ, tính đến quý III/2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ chỉ đạt khoảng 29,5%, tương đương gần 13 triệu người. Như vậy, vẫn còn gần 40 triệu lao động chưa có văn bằng, chứng chỉ phản ánh chính thức trình độ và kỹ năng nghề nghiệp.

Thực tế cho thấy, nhiều lao động trong nhóm này đã tích lũy kinh nghiệm và kỹ năng thực tiễn trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, do thiếu cơ chế đánh giá và công nhận phù hợp, kỹ năng của họ chưa được ghi nhận chính thức, làm giảm giá trị trên thị trường lao động.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận định, việc thiếu cơ chế công nhận kỹ năng nghề không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động mà còn gây khó khăn cho doanh nghiệp trong tuyển dụng, sử dụng lao động và trả lương theo năng lực thực tế.

Lao động chưa có chứng chỉ nghề ảnh hưởng thu nhập

Các nghiên cứu cho thấy, lực lượng công nhân lao động trong doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 27% tổng lực lượng lao động xã hội nhưng lại tạo ra hơn 65% giá trị tổng sản phẩm xã hội và trên 70% giá trị thu ngân sách nhà nước.

Dù đóng góp lớn cho nền kinh tế, nhiều lao động vẫn khó tiếp cận mức thu nhập tương xứng do kỹ năng nghề chưa được chuẩn hóa và công nhận. Việc thiếu chứng chỉ khiến người lao động gặp trở ngại trong dịch chuyển việc làm, tiếp cận vị trí có thu nhập tốt hơn, đồng thời làm giảm động lực học tập, nâng cao tay nghề.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng thiếu cơ sở minh bạch để đánh giá năng lực, bố trí việc làm và xây dựng thang lương phù hợp, dẫn đến lãng phí nguồn nhân lực.

Hoàn thiện khung pháp lý để gắn kỹ năng với việc làm

Trên cơ sở Luật Việc làm năm 2025, dự thảo Nghị định được xây dựng nhằm hình thành hệ sinh thái phát triển kỹ năng nghề đồng bộ, hiện đại và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Dự thảo tập trung vào xây dựng khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia, phát triển tiêu chuẩn kỹ năng nghề, hoàn thiện hệ thống đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Đáng chú ý, chứng chỉ kỹ năng nghề được xác định là căn cứ quan trọng để người sử dụng lao động tuyển dụng, bố trí việc làm và trả lương.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ người lao động tham gia đánh giá, cấp chứng chỉ và đào tạo nâng cao kỹ năng nghề, qua đó khuyến khích tham gia hệ thống công nhận kỹ năng nghề quốc gia.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc sớm ban hành Nghị định là yêu cầu cấp thiết nhằm tháo gỡ vướng mắc, nâng cao giá trị kỹ năng nghề và tạo động lực phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Theo: Dân Trí