Vụ giảm diện tích đất ở từ 2.000m2 xuống 400m2 sau sáp nhập địa giới khiến người dân lo ngại về tính pháp lý và nguy cơ bị xem là xây dựng trái phép.
Đỉnh núi cao ở Lào Cai – Lai Châu lần đầu xuất hiện băng giá
Tôm hùm chết hàng loạt do lũ ở vịnh Xuân Đài, Phú Yên
U22 Việt Nam chuẩn bị phương án đánh bại U22 Hàn Quốc tại Panda Cup 2025
Góc nhìn pháp lý vụ 2.000m2 đất ở và câu hỏi về tính hợp lệ
Gia đình ông N.T. (Hà Nội) phản ánh về mảnh đất tổ tiên để lại, được cấp sổ đỏ năm 1996 tại tỉnh Hòa Bình cũ, với toàn bộ diện tích 2.000m2 được xác định là đất ở. Sau khi sáp nhập địa giới, thửa đất chuyển về xã Hòa Lạc, Hà Nội. Khi làm thủ tục chia cho 5 người con, cơ quan chức năng chỉ công nhận 400m2 đất ở, còn 1.600m2 được chuyển thành đất trồng cây lâu năm. Trong thực tế, gia đình ông đã xây dựng nhà trên hơn 800m2.
Điều khiến ông T. băn khoăn là: phần diện tích xây dựng vượt quá 400m2 có bị xem là vi phạm và có khả năng bị cưỡng chế tháo dỡ hay không? Đồng thời, việc điều chỉnh giảm diện tích đất ở như vậy có dựa trên nền tảng pháp lý đúng hay không?
Luật sư Quách Thành Lực (Giám đốc Công ty Luật Pháp Trị, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng mọi đánh giá cần dựa vào hồ sơ cấp giấy chứng nhận năm 1996 và quy định của Luật Đất đai 1993, thay vì áp dụng văn bản năm 2025 để xem xét một hành vi xảy ra từ thời điểm hơn 20 năm trước.
Góc nhìn pháp lý vụ 2.000m2 đất ở và quy định hạn mức thời điểm 1993
Theo Điều 52 Luật Đất đai 1993, đất ở tại nông thôn được xác định theo nhu cầu làm nhà và công trình phục vụ đời sống, không giới hạn bằng con số cụ thể. Sau đó, Nghị định 04/2000/NĐ-CP tiếp tục hướng dẫn chi tiết, liệt kê các loại công trình được coi là phục vụ sinh hoạt để tính diện tích đất ở.
Luật sư Lực khẳng định:
Nếu hồ sơ cấp sổ đỏ năm 1996 thể hiện đúng thực tế sử dụng và công trình xây dựng phù hợp với quy định, thì việc cấp 2.000m2 đất ở là hoàn toàn hợp pháp.
Ngược lại, nếu thời điểm đó không có đủ công trình xây dựng tương ứng, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét điều chỉnh. Tuy nhiên, việc điều chỉnh phải dựa vào hiện trạng sử dụng tại năm 1996, không phải theo tiêu chí hiện nay.
Về hạn mức 400m2, Điều 54 Luật Đất đai 1993 quy định mức đất giao cho mỗi hộ, nhưng chỉ áp dụng cho giao đất mới, không áp dụng cho đất ở đã tồn tại trước đó. Khoản 3 Điều 6 Nghị định 04/2000/NĐ-CP cũng nêu rõ hạn mức giao đất không áp dụng với trường hợp đất ở đã sử dụng trước ngày 26/2/2000.
Vì vậy, con số 400m2 không phải căn cứ để hạn chế đất ở đã có trước năm 2000.
Giảm diện tích đất ở và nguy cơ bị xem là xây dựng trái phép
Đối với lo ngại diện tích xây dựng vượt 400m2 có bị cưỡng chế hay không, luật sư khẳng định:
Tại thời điểm xây dựng, gia đình ông T. đang sử dụng đất đúng theo sổ đỏ có hiệu lực, tức hành vi không sai.
Nhà nước không thể dùng giấy tờ của năm 2025 để đánh giá hành vi của những năm 2000 là sai phạm.
Vì vậy, trong trường hợp cơ quan chức năng vẫn giữ quan điểm chỉ công nhận 400m2 đất ở, người dân vẫn có quyền kiến nghị xem xét lại dựa trên hồ sơ gốc và thực tế sử dụng.
Luật sư đề nghị gia đình nên tập trung vào các căn cứ pháp lý của giai đoạn 1993–2000 để bảo vệ quyền lợi, đồng thời yêu cầu xem xét lại việc điều chỉnh diện tích đất ở nhằm đảm bảo phù hợp với quy định pháp luật và không gây thiệt hại cho người sử dụng đất hợp pháp.
Theo: Dân Trí
