Hai anh em nhà họ Chen trở thành tỷ phú khi sáng lập Cambricon, công ty được xem là “Nvidia của Trung Quốc” nhờ sự bùng nổ nhu cầu chip AI bản địa.
Hành trình lập nghiệp của hai nhà sáng lập
Trong bảng xếp hạng Bloomberg Billionaires Index từ đầu năm, Chen Tianshi (Trần Thiên Thạch) gây chú ý khi tài sản tăng nhanh chóng. Anh cùng anh trai Chen Yunji (Trần Vân Cơ) là đồng sáng lập Cambricon Technologies – doanh nghiệp chip AI đang nổi bật tại thị trường Trung Quốc và được ví như “Nvidia của Trung Quốc”.
Chỉ trong 24 tháng, công ty tăng trưởng hơn 765%. Với 28% cổ phần, Tianshi đã sở hữu 22,5 tỷ USD. Còn Yunji, dù hiếm khi xuất hiện trước truyền thông, cũng được cho là sở hữu tài sản hàng tỷ USD.
Hai anh em sinh ra tại Nam Xương (Giang Tây) trong gia đình trí thức – bố là kỹ sư điện, mẹ là giảng viên lịch sử. Họ lớn lên trong môi trường giáo dục cởi mở, được khuyến khích nuôi dưỡng đam mê tự nhiên. Cả hai đặc biệt thích bộ sách 10 vạn câu hỏi vì sao, từ đó hình thành tình yêu khoa học.
Yunji nổi bật từ nhỏ với năng khiếu toán học và được nhận vào Đại học Khoa học & Công nghệ Trung Quốc (USTC) khi mới 14 tuổi. Trái lại, Tianshi từng bị coi là “nghịch ngợm, mê game”, nhưng vẫn vào lớp năng khiếu của USTC năm 16 tuổi. Chỉ đến năm cuối đại học, anh mới thực sự tập trung vào AI và kiến trúc máy tính, từ đó thay đổi hoàn toàn con đường sự nghiệp.
Ý tưởng ‘Nvidia của Trung Quốc’ từ căn phòng 30 m2
Năm 2011, cả hai anh em cùng làm tại Viện Công nghệ máy tính thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc. Họ đề xuất ý tưởng về một con chip chuyên dụng cho AI – kết hợp trí tuệ nhân tạo với kiến trúc bộ xử lý, thời điểm đó vẫn bị xem là “không khả thi” và khó xin tài trợ.
Nhờ sự ủng hộ từ lãnh đạo viện, nghiên cứu của họ đạt đột phá sau hơn bốn năm, trở thành nhóm châu Á đầu tiên nhận giải Bài báo Xuất sắc của ASPLOS thuộc ACM vào năm 2014.
Đến năm 2015, trong căn phòng 30 m² của viện, nguyên mẫu chip xử lý học sâu đầu tiên ra đời, mang tên Cambricon. Một năm sau, Cambricon Technologies chính thức được thành lập, đánh dấu bước chuyển mình từ nghiên cứu sang thương mại hóa.
Cambricon nhanh chóng gây tiếng vang khi chip 1A được tích hợp vào Kirin 970 của Huawei, đưa Mate 10 trở thành smartphone đầu tiên trang bị chip AI. Nhiều vòng gọi vốn diễn ra thuận lợi, đưa Cambricon trở thành startup nổi bật trong làn sóng AI sau trận thắng lịch sử của AlphaGo.
Tuy nhiên, đến năm 2019, Huawei – khách hàng lớn nhất chiếm 95% doanh thu – bất ngờ dừng hợp tác để tự phát triển kiến trúc riêng. Cambricon đứng trước khủng hoảng khi nguồn thu sụt giảm mạnh, quỹ tiền mặt cạn dần.
Tianshi chọn chiến lược sống còn: phát triển sản phẩm độc lập, xây dựng hệ sinh thái chip từ thiết bị tới trung tâm dữ liệu, đồng thời không phụ thuộc vào bất kỳ khách hàng nào. Chi phí R&D vượt 40%, trở thành khoản đầu tư quan trọng nhất của doanh nghiệp.
Cambricon bùng nổ nhờ chính sách và khoảng trống chuỗi cung ứng
Năm 2019, Mỹ siết kiểm soát công nghệ với Trung Quốc, khiến chip Nvidia và AMD bị hạn chế xuất khẩu. Điều này tạo khoảng trống lớn trên thị trường chip AI, đồng thời thúc đẩy Bắc Kinh đổ vốn hỗ trợ doanh nghiệp nội địa.
Cambricon là bên hưởng lợi trực tiếp. Trong nửa đầu năm nay, công ty đạt doanh thu 2,881 tỷ nhân dân tệ (402,7 triệu USD), tăng 4.347% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng đạt hơn 1 tỷ nhân dân tệ, còn vốn hóa thị trường vượt 500 tỷ nhân dân tệ.
Dù được gán danh “Nvidia của Trung Quốc”, Tianshi cho biết mình chỉ là “nhà nghiên cứu bình thường”, coi sự bền bỉ quan trọng hơn tài năng. Anh nhấn mạnh ngành chip là đường đua dài hạn, nơi chỉ những người đủ kiên trì mới có thể thành công.
Theo: VnExpress
