Hải Phòng: Cảng cá Ngọc Hải xuống cấp, vướng thủ tục nâng cấp

Cảng cá Ngọc Hải (Hải Phòng) xuống cấp, sa bồi nghiêm trọng sau hơn 20 năm khai thác, nhưng chưa thể nâng cấp do vướng pháp lý.

Cảng cá Ngọc Hải, phường Đồ Sơn, là một trong số ít cảng cá tại Hải Phòng tiếp nhận tàu khai thác từ vùng khơi trở ra, đồng thời thực hiện xác nhận nguồn gốc thủy sản và kiểm soát hoạt động chống khai thác IUU.

Tuy nhiên, tình trạng sa bồi tại luồng vào cảng và khu vực trước cầu cảng đang gây khó khăn cho hoạt động hàng hải. Đất, cát và bùn tích tụ khiến độ sâu luồng lạch không còn bảo đảm, tàu cá, đặc biệt là tàu công suất lớn, gặp trở ngại khi ra vào, cập bến và neo đậu tránh trú bão. Một số trường hợp còn xảy ra mắc cạn.

Theo Ban Quản lý cảng cá Ngọc Hải, sau hơn 20 năm khai thác, nhiều hạng mục công trình đã xuống cấp. Quy hoạch cảng bộc lộ bất cập, một số khu chức năng không còn phù hợp với nhu cầu hậu cần nghề cá. Hệ thống thiết bị phục vụ bốc dỡ, dịch vụ hậu cần và các khu kỹ thuật thiếu đồng bộ, ảnh hưởng hoạt động mua bán hải sản vốn diễn ra nhộn nhịp từ nửa đêm đến sáng.

Môi trường khu vực cảng cũng chịu áp lực từ hoạt động tàu thuyền, mua bán và sơ chế thủy sản. Rác thải phát sinh nhiều, trong khi nước thải, dầu mỡ và chất thải hữu cơ từ tàu cá tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước nếu không được thu gom, xử lý triệt để.

Trước thực trạng này, Ban Quản lý cảng cá và các cơ quan chuyên môn đề xuất nạo vét luồng lạch, sửa chữa cầu cảng, khu neo đậu, hoàn thiện hệ thống điện, nước và phòng cháy chữa cháy. Các hạng mục chợ cá, kho bãi, khu sơ chế, bảo quản và tiêu thụ hải sản cũng cần được đầu tư đồng bộ.

Vướng pháp lý khiến dự án nâng cấp chưa thể triển khai

Cảng cá Ngọc Hải được xây dựng trong giai đoạn 2001/2003, với công suất thiết kế khoảng 800 tàu cá. Công trình do Công ty Dịch vụ và Xây dựng thủy sản Đồ Sơn, nay là Công ty Chế biến thủy sản xuất khẩu Hải Phòng, đầu tư và quản lý. Năm 2011, cảng được bàn giao cho Trung tâm Dịch vụ hậu cần thủy sản, nay là Ban Quản lý cảng cá, bến cá. Tuy nhiên, thủ tục bàn giao đất đai và tài sản chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Theo UBND TP. Hải Phòng, Công ty Chế biến thủy sản xuất khẩu Hải Phòng đang thực hiện thủ tục phá sản. Công ty Bảo Tín được chỉ định quản lý tài sản, giám sát hoạt động doanh nghiệp. Việc xử lý đất đai, tài sản tại cảng gặp khó khăn do doanh nghiệp đã thế chấp tài sản tại ngân hàng. Ranh giới đất và nguồn vốn hình thành tài sản vẫn đang được rà soát. Tại Công văn số 8390/UBND-TL ngày 30/12/2020, Hải Phòng đã đồng ý chủ trương đầu tư nâng cấp cảng. Tổng vốn dự kiến ban đầu khoảng 350-450 tỷ đồng.

Phương án gồm nâng cấp, mở rộng bến số 1 và số 2, cải tạo bến số 3, nạo vét luồng và khu neo đậu tránh trú bão; nâng cấp đê chắn sóng, chắn cát, xây dựng nhà điều hành, khu dịch vụ hậu cần, đường nội bộ cùng hệ thống điện, cấp thoát nước và phòng cháy chữa cháy. Dù đã có chủ trương đầu tư, dự án chưa đủ điều kiện xem xét, triển khai do những vướng mắc về pháp lý.

Để tháo gỡ, UBND TP. Hải Phòng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát hồ sơ đất đai, tài sản, phối hợp với Tòa án nhân dân thành phố thông qua Quản tài viên thu hồi những khu đất không thuộc thủ tục phá sản của doanh nghiệp để bàn giao cho Ban Quản lý cảng cá, bến cá.

Sở Tài chính được giao làm việc để thu hồi tài sản thuộc sở hữu nhà nước. Các sở, ngành liên quan có trách nhiệm xác định ranh giới đất và nguồn vốn hình thành tài sản, phục vụ việc hoàn thiện thủ tục phá sản và bàn giao theo quy định.

Trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục, thành phố yêu cầu duy trì thu gom, phân loại, vận chuyển và xử lý chất thải; bố trí khu mua bán thủy sản hợp lý, bảo đảm phòng cháy chữa cháy và phòng chống thiên tai. Các tổ chức, cá nhân hoạt động tại cảng phải cam kết giữ gìn vệ sinh môi trường, cảnh quan và thực hiện đúng quy định về xả thải.

Sau khi hoàn tất việc bàn giao đất đai, tài sản, Hải Phòng định hướng đầu tư Cảng cá Ngọc Hải theo tiêu chuẩn cảng cá loại II, phát triển theo mô hình cảng cá xanh với các khu chức năng đồng bộ, hiện đại. Công trình cũng được định hướng kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cấp tỉnh và điểm tham quan, kết nối với các điểm du lịch, di tích, lễ hội tại Đồ Sơn.

Ninh Lý (tổng hợp)