Hãng Trung Quốc Dongan Auto bất ngờ hồi sinh động cơ Wankel – dấu ấn kỹ thuật của Mazda – nhưng không dành cho ôtô mà hướng đến drone và VTOL.
Trong khi các nhà sản xuất Trung Quốc đang tái định hình ngành công nghiệp xe điện toàn cầu, một hướng đi khác ít ồn ào nhưng giàu hàm lượng công nghệ đang âm thầm xuất hiện: hồi sinh động cơ Wankel – biểu tượng kỹ thuật từng làm nên tên tuổi Mazda.
Dự án này không nhằm đưa động cơ xoay vòng trở lại đường phố, mà hướng thẳng lên bầu trời, phục vụ các phương tiện bay tầm thấp như máy bay không người lái (UAV) và máy bay cất cánh, hạ cánh thẳng đứng (VTOL).
Hãng Trung Quốc hồi sinh động cơ Wankel cho không trung
Chủ thể của dự án là Harbin Dongan Auto Engine – công ty con của tập đoàn ôtô Changan. Doanh nghiệp này đã phát triển thành công nguyên mẫu động cơ Wankel một rotor mang tên R05E, được thiết kế riêng cho lĩnh vực hàng không tầm thấp.
Khác với ôtô, nơi tiêu chuẩn khí thải và độ bền dài hạn là yếu tố sống còn, các phương tiện bay ưu tiên tỷ lệ công suất trên trọng lượng, độ rung thấp và vận hành êm ái. Đây chính là “đất diễn” tự nhiên của động cơ Wankel.
Nguyên mẫu R05E đạt tốc độ quay tối đa 6.500 vòng/phút, cho công suất 53 kW (tương đương 71 mã lực). Con số này không quá ấn tượng nếu so với ôtô, nhưng hoàn toàn phù hợp với drone và VTOL cỡ nhỏ.
Điểm đáng chú ý nằm ở cấu trúc nhẹ, với vỏ nhôm đúc và lớp phủ composite nano kim cương giúp giảm ma sát, tăng hiệu suất và độ bền – những yêu cầu khắt khe trong môi trường bay liên tục.
Hồi sinh động cơ Wankel với hướng đi khác Mazda
Dongan không dừng lại ở phiên bản một rotor. Một biến thể hai rotor đang được phát triển, dự kiến nâng tổng công suất lên khoảng 148 mã lực, mở rộng khả năng ứng dụng cho UAV tầm trung và tầm cao.
Công ty cũng nghiên cứu các cấu hình hút khí tự nhiên và tăng áp, nhằm tối ưu hóa hiệu suất ở nhiều độ cao khác nhau. Đáng chú ý, Dongan đã hợp tác với Aridge – bộ phận xe bay của Xpeng – cùng các tên tuổi công nghệ lớn như Huawei và DJI.
Theo kế hoạch, việc sản xuất thương mại động cơ rotor đơn sẽ bắt đầu từ năm 2027, cho thấy Trung Quốc đang nghiêm túc xây dựng hệ sinh thái phương tiện bay dân dụng, song song với ôtô điện.
Hướng đi này cho thấy một tư duy thực dụng: thay vì cố gắng “hồi sinh” Wankel cho xe hơi – nơi nó từng thất bại vì khí thải và tiêu hao nhiên liệu – các hãng Trung Quốc đưa công nghệ này sang lĩnh vực phù hợp hơn về mặt kỹ thuật.
Động cơ Wankel và di sản không thể tách rời của Mazda
Động cơ Wankel do kỹ sư người Đức Felix Wankel phát minh, nhưng chính Mazda mới là hãng mua bản quyền, hoàn thiện và thương mại hóa thành công từ năm 1967.
Trong nhiều thập kỷ, Wankel trở thành biểu tượng của Mazda nhờ thiết kế nhỏ gọn, vòng tua cao, vận hành mượt và âm thanh đặc trưng. Tuy nhiên, trước các tiêu chuẩn khí thải Euro 5 ngày càng nghiêm ngặt, Mazda buộc phải ngừng phát triển Wankel vào năm 2012.
Dẫu vậy, công nghệ này chưa hoàn toàn biến mất. Năm 2023, Mazda đưa Wankel trở lại trên MX-30 R-EV, đóng vai trò động cơ mở rộng phạm vi hoạt động cho xe điện. Động cơ một rotor dung tích 830 cc, công suất 74 mã lực, đủ để sạc pin chứ không trực tiếp dẫn động bánh xe.
Đến năm 2025, Mazda tiếp tục gây chú ý khi giới thiệu Vision-X Coupe – mẫu concept kết hợp động cơ Wankel tăng áp, mô-tơ điện và pin, tạo tổng công suất lên tới 503 mã lực. Dù mới dừng ở mức ý tưởng, mẫu xe cho thấy Mazda vẫn chưa từ bỏ di sản kỹ thuật độc đáo này.
Sự hồi sinh của động cơ Wankel tại Trung Quốc vì thế không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà còn là minh chứng cho việc một phát minh từng bị coi là “lỗi thời” vẫn có thể tìm được con đường mới, nếu đặt đúng bối cảnh và mục đích sử dụng.
Theo: VnExpress
