Iran tuyên bố có thể tấn công tàu chiến Mỹ tại Hormuz, đồng thời khẳng định chỉ đàm phán với Oman về hành lang hàng hải.
- Động đất 7,1 độ ở Kumamoto: 28 người chết, hơn 10.000 người sơ tán
- Gành Đá Đĩa: hàng nghìn trụ đá lục giác hơn 2 triệu năm tuổi
- Hai anh em ruột tử vong do điện giật khi thả diều ở bãi biển về
Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang khi một cố vấn quân sự cấp cao của Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào bất kỳ tàu chiến Mỹ nào đi vào tuyến hàng hải mà Tehran cho là trái phép. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định các cuộc thảo luận về việc khôi phục lưu thông qua tuyến đường chiến lược có thể sớm đạt kết quả.
Tàu chiến Mỹ hoạt động gần eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nơi gần một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu đi qua.
Theo truyền hình nhà nước Iran ngày 03/8, Thiếu tướng Mohsen Rezaei, cố vấn cấp cao của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei, khẳng định Tehran sẽ không chấp nhận bất kỳ tuyến hàng hải nào ngoài phương án do nước này quy định. Ông tuyên bố nếu tàu chiến Mỹ đi vào khu vực theo tuyến mà Iran coi là trái phép thì sẽ trở thành mục tiêu.
Phát biểu trên được đưa ra ngay sau khi ông Trump cho biết các cuộc trao đổi nhằm mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz đang diễn ra và có thể xuất hiện tín hiệu tích cực chỉ trong một vài ngày.
Iran và Mỹ tiếp tục bất đồng
Ông Rezaei cáo buộc Washington đã vi phạm bản ghi nhớ ký hồi tháng 6 khi tiến hành các cuộc tấn công mà không đưa tranh chấp ra cơ chế giải quyết đã thống nhất. Theo phía Iran, Mỹ nối lại các đợt không kích từ đầu tháng 7 sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chặn một tàu chở dầu bị cho là tắt hệ thống định vị và đi vào tuyến đường không được Tehran cho phép.
Ở chiều ngược lại, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng này đã chuyển hướng 44 tàu thương mại trong quá trình thực hiện phong tỏa hàng hải, đồng thời lên kiểm tra hai tàu và ghi nhận hai tàu khác bị hư hại.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran hiện không tiến hành đàm phán với Mỹ. Thay vào đó, Iran chỉ làm việc với Oman để xây dựng một hành lang hàng hải tạm thời, dự kiến duy trì từ một đến ba tháng.
Theo thành viên đoàn đàm phán Iran Saeed Ajorlu, phương án được xem xét là thiết lập một hành lang lưu thông hai chiều duy nhất thay cho mô hình hai tuyến riêng biệt từng được đề xuất trước đó. Trong cơ chế này, Iran sẽ giữ vai trò chính về bảo đảm an ninh, rà phá thủy lôi và cung cấp các dịch vụ hàng hải.
Khoảng cách giữa tuyên bố và thực tế
Bản đồ eo biển Hormuz, khu vực đang là tâm điểm đàm phán giữa Iran và Oman về một hành lang hàng hải tạm thời.
Những diễn biến mới cho thấy vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa các tuyên bố lạc quan từ phía Washington và thực tế trên bàn đàm phán. Trong khi ông Trump gọi đây là cơ hội cuối cùng để Iran đạt được một thỏa thuận trước nguy cơ hứng chịu các biện pháp quân sự mạnh hơn, Tehran vẫn phủ nhận việc có bất kỳ cuộc thương lượng song phương nào với Mỹ liên quan đến eo biển Hormuz.
Dữ liệu từ hãng phân tích vận tải biển Kpler cũng phản ánh bức tranh thận trọng hơn khi lượng tàu qua eo biển hiện chưa tới 10 chuyến mỗi ngày. Con số này thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của giới chức Mỹ rằng hoạt động lưu thông có thể sớm được khôi phục hoàn toàn.
Việc Iran khẳng định chỉ làm việc với Oman cho thấy nước này đang tách biệt các cuộc trao đổi về kỹ thuật hàng hải khỏi tiến trình đàm phán chính trị rộng hơn với Washington. Trong bối cảnh gần một phần năm lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz, bất kỳ sự cố nào giữa lực lượng hải quân Mỹ và Iran tại khu vực này đều có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng và tác động tới an ninh năng lượng thế giới.
Nguyễ Chiu (tổng hợp)
